Waarom moeilijk bereikbare patiënten gewoon in het ziekenhuis lopen

Margriet Bos · 2026-10-29

Van inkoop tot implementatie zou digitale toegankelijkheid een kernwaarde moeten zijn bij elke zorgorganisatie. Dat stelt Lucille Standaar, die onlangs promoveerde op de digitalisering van de zorg. Haar conclusie is confronterend én hoopgevend tegelijk: de zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis. Even bij die uitspraak stilstaan. Want die klinkt bijna als een open deur, tot je beseft wat ze eigenlijk zegt. De mensen die we vaak als 'onbereikbaar' bestempelen, zijn er wel. Ze zitten in de wachtkamer, aan de balie, in de spreekkamer. Alleen bereiken we ze niet met onze digitale oplossingen. ### Het probleem zit niet bij de patiënt Vaak denken we bij 'moeilijk bereikbaar' al snel aan mensen die niet mee kunnen komen. Ouderen zonder smartphone. Mensen met een taalbarrière. Of iemand die het gewoon niet snapt. Maar Standaar draait die logica om. Het probleem zit niet in de doelgroep, het zit in hoe we zorg digitaliseren. Als een portaal alleen werkt met een app, sluit je automatisch mensen uit. Als een formulier dertig velden heeft, haak je af. En als de informatie alleen in ingewikkelde taal beschikbaar is, verlies je de lezer halverwege de eerste zin. ### Toegankelijkheid begint bij de inkoop Wat Standaar opvalt, is dat toegankelijkheid vaak pas ter sprake komt als een systeem al draait. Dan is aanpassen duur en lastig. Haar advies is simpel: maak het vanaf dag één een eis. - Neem toegankelijkheid mee in je programma van eisen bij inkoop - Test systemen met echte gebruikers, ook de minder digitale - Kies voor meerdere kanalen naast elkaar, niet alleen digitaal - Blijf na de implementatie meten of iedereen daadwerkelijk meedoet Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gebeurt het nog te weinig. Inkoopteams kijken naar functies en prijs. Digitaliseringsteams kijken naar techniek. En de mensen om wie het gaat, komen pas achteraf in beeld. > "De moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis. We hoeven ze niet te zoeken, we moeten ze alleen zien." ### Wat dit betekent voor persoonsalarmering Diezelfde denkfout zie je terug bij persoonsalarmering voor senioren. Een alarmsysteem dat alleen via een app werkt, is voor een deel van de doelgroep direct onbruikbaar. Een knop met een ingewikkeld menu evenmin. Goede persoonsalarmering houdt rekening met hoe mensen écht leven. Een simpele rode knop. Een spraakverbinding die meteen werkt. Een systeem dat ook functioneert als iemand even niet meer weet hoe het aan moet. Dat is geen luxe, dat is de kern. ### Digitaal waar het kan, menselijk waar het moet Standaar pleit niet voor minder digitalisering. Ze pleit voor beter doordachte digitalisering. Waar technologie het werk lichter maakt, moet je het omarmen. Maar waar een scherm een gesprek vervangt dat iemand nodig heeft, moet je op je hoede zijn. De les is eigenlijk heel praktisch. Betrek de mensen die het lastigst te bereiken zijn vanaf het begin bij je plannen. Niet als doelgroep in een rapport, maar als gesprekspartner aan tafel. Vaak blijkt dan dat een kleine aanpassing al een wereld van verschil maakt. En dat is precies de kern van het onderzoek: toegankelijkheid is geen extraatje achteraf. Het is een kernwaarde die je vanaf de inkoop tot en met de implementatie serieus neemt. Anders blijven die moeilijk bereikbare groepen gewoon rondlopen. Zichtbaar voor wie goed kijkt, onbereikbaar voor wie te snel digitaliseert.