Waarom moeilijk bereikbare patiënten gewoon in het ziekenhuis rondlopen

Margriet Bos · 2026-10-29

Van inkoop tot implementatie zou digitale toegankelijkheid een kernwaarde moeten zijn bij elke zorgorganisatie. Dat stelt Lucille Standaar, die onlangs promoveerde op de digitalisering van de zorg. Haar conclusie is confronterend: de zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis. We hebben het dan niet over mensen aan de andere kant van de wereld, maar over de patiënt die naast je in de wachtkamer zit. ### Wie zijn die 'moeilijk bereikbare' groepen eigenlijk? We denken bij digitaal uitsluiten al snel aan ouderen zonder smartphone. Maar de groep is veel breder. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met een verstandelijke beperking, laaggeletterden, mensen met een visuele of auditieve beperking en patiënten die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Wat hen verbindt? Ze willen best gebruikmaken van digitale zorg, maar het lukt simpelweg niet altijd. Een patiëntenportaal met ingewikkelde inlogprocedures of een app met kleine lettertjes sluit hen buiten. En dat terwijl ze recht voor je staan bij de balie. ### Toegankelijkheid begint bij de inkoop, niet bij de balie Volgens Standaar gaat het vaak mis omdat toegankelijkheid pas laat in het proces aandacht krijgt. Een leverancier levert een systeem, de organisatie implementeert het, en pas daarna blijkt dat een deel van de patiënten er niets mee kan. Dan moet je achteraf repareren wat je bij de inkoop al had kunnen voorkomen. De oplossing klinkt simpel: maak digitale toegankelijkheid vanaf dag één een eis. Zet het in je programma van eisen, bespreek het met leveranciers en toets het bij de implementatie. Zo voorkom je dat je later kostbare aanpassingen moet doorvoeren, terwijl de patiënt ondertussen gewoon vastloopt. ### Wat dit betekent voor persoonsalarmering Deze les geldt net zo goed voor persoonlijke alarmering voor senioren. Een alarmsysteem is alleen waardevol als de gebruiker het ook echt kan bedienen. Een knop die te klein is, een melding die alleen via een app komt of een handleiding vol jargon: het zijn allemaal drempels die in de praktijk tot gevaarlijke situaties leiden. Denk aan mevrouw De Vries, 82 jaar, die haar alarm niet activeert omdat ze de knop niet kan vinden. Of meneer Jansen die de melding op zijn tablet niet ziet omdat het contrast te laag is. Dit zijn geen uitzonderingen. Het zijn de mensen die volgens Standaar gewoon in het ziekenhuis rondlopen. ### Praktische punten om op te letten Bij het kiezen of beoordelen van een persoonlijk alarmsysteem loont het om op deze punten te letten: - Grote, duidelijk voelbare knoppen die ook met minder kracht te bedienen zijn - Een alarmsysteem dat werkt zonder smartphone of app-verplichting - Gesproken bevestiging in plaats van alleen een piepje of schermtekst - Eenvoudige installatie zonder technische kennis, eventueel met hulp op afstand - Duidelijke Nederlandse ondersteuning bij vragen of storingen Let daarnaast op de kosten. Een basisabonnement voor persoonsalarmering ligt vaak rond de €25 tot €40 per maand, afhankelijk van de functies en of er een zorgcentrale bij zit. Vraag altijd wat er precies inbegrepen is, want goedkope systemen kunnen verborgen kosten hebben. ### Toegankelijkheid is geen luxe, maar een voorwaarde De kern van het onderzoek van Standaar is eigenlijk heel eenvoudig. Digitale zorg is pas zorg als iedereen erbij kan. Dat geldt voor patiëntenportalen, voor slimme thuiszorg en dus ook voor persoonlijke alarmering. Wie toegankelijkheid vanaf het begin meeneemt, bespaart niet alleen kosten, maar voorkomt vooral dat mensen buiten de boot vallen. > "De zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis." — Lucille Standaar Die zin zou op een tegeltje moeten staan bij elke zorginkoper. Want zolang we toegankelijkheid als bijzaak zien, blijven we systemen bouwen voor de mensen die het al redden. En laten we eerlijk zijn: juist de mensen die het niet alleen redden, hebben die zorg het hardst nodig.