Waarom moeilijk bereikbare patiënten gewoon in het ziekenhuis lopen

Margriet Bos · 2026-10-29

Van inkoop tot implementatie zou digitale toegankelijkheid een kernwaarde moeten zijn bij elke zorgorganisatie. Dat stelt Lucille Standaar, die onlangs promoveerde op de digitalisering van de zorg. Haar conclusie is confronterend én hoopgevend tegelijk: de mensen die we het moeilijkst bereiken, lopen gewoon rond in het ziekenhuis. Even laten bezinken. We bouwen apps, portalen en patiëntomgevingen. We investeren in mooie technologie en verwachten dat iedereen aanhaakt. Maar de groep die het systeem het hardst nodig heeft, blijft vaak buiten beeld. Niet omdat ze er niet zijn, maar omdat we ze niet zien. ### Wie zijn die 'moeilijk bereikbare' groepen eigenlijk? Denk aan ouderen met een beperkte digitale vaardigheid. Mensen met een visuele of cognitieve beperking. Patiënten die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Of senioren die simpelweg geen smartphone hebben, laat staan een app die ze moeten downloaden. Het zijn geen uitzonderingen. Het is een flink deel van de mensen die dagelijks door de gangen van een ziekenhuis lopen. En juist zij vallen tussen wal en schip wanneer zorg steeds digitaler wordt. > "De zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond het ziekenhuis." — Lucille Standaar Die uitspraak zet je aan het denken. Want als ze er gewoon zijn, waarom bereiken we ze dan niet? ### Toegankelijkheid begint bij de inkoop, niet bij de balie Volgens Standaar moet digitale toegankelijkheid vanaf het allereerste moment meewegen. Dus niet pas wanneer een systeem al draait en iemand verzucht: dit werkt niet voor onze ouderen. Nee, al bij de inkoop moet de vraag op tafel liggen: voor wie bouwen we dit eigenlijk? Een paar praktische punten om mee te nemen: - Neem toegankelijkheid op als harde eis in je inkoopdocument, niet als wens. - Test systemen met echte gebruikers, inclusief senioren en mensen met een beperking. - Zorg voor een laagdrempelig alternatief, zoals telefonisch contact of een papieren optie. - Betrek de werkvloer: verpleegkundigen en baliemedewerkers weten wie buiten de boot valt. ### Wat dit betekent voor persoonsalarmering Deze les geldt net zo goed voor persoonlijke alarmering bij senioren. Een alarmsysteem is pas waardevol als de gebruiker het kan bedienen op het moment dat het ertoe doet. Een knop die te klein is, een app die te ingewikkeld werkt of een melding die alleen via een smartphone binnenkomt — daar heeft een 85-jarige weinig aan. Daarom is het slim om bij de aanschaf van een persoonlijk alarm verder te kijken dan de folder. Vraag je af: - Is het systeem bedienbaar zonder smartphone? - Zijn er knoppen met duidelijke, grote symbolen? - Wordt er rekening gehouden met slechthorendheid of een visuele beperking? - Is er ondersteuning in de eigen taal? Goede technologie past zich aan de mens aan, niet andersom. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gaat het vaak mis — simpelweg omdat er bij de inkoop niemand aan tafel zat die de doelgroep echt kent. ### De les voor zorgprofessionals Digitale toegankelijkheid is geen technisch detail. Het is een keuze om niemand buiten te sluiten. En die keuze maak je niet achteraf, maar aan het begin. Wanneer je samen met ouderen, mantelzorgers en zorgverleners nadenkt over wat werkt, bereik je precies die groepen die anders stilletjes buiten beeld raken. De moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon in het ziekenhuis. Het enige wat we hoeven te doen, is ze zien staan.