Minder wachten in de ggz: hoe één groep in Stadskanaal dat voor elkaar kreeg

Margriet Bos · 2026-11-10

Groningen had jarenlang de langste wachtlijst in de geestelijke gezondheidszorg van heel Nederland. Dat is geen klein detail. Als je zelf op zo'n lijst staat, of als je iemand kent die erop staat, weet je hoe zwaar dat wachten kan zijn. Ester Kuiper, bestuurder bij Lentis, zegt het zonder omhaal: "Voor 14 van de 15 diagnosegroepen worden de treeknormen overschreden." Met andere woorden: bij bijna elke aandoening duurde het te lang voordat iemand aan de beurt was. Maar ergens in diezelfde provincie gebeurde iets bijzonders. In Stadskanaal startte de eerste Voorzorggroep van Nederland. Het idee erachter is simpel, maar slim: wacht niet werkloos af tot de specialistische behandeling begint, maar doe alvast iets nuttigs in de tussentijd. En dat bleek precies te werken. ### Wat is een Voorzorggroep eigenlijk? Een Voorzorggroep is geen vervanging van de echte behandeling. Zie het meer als een opstapje. Patiënten die op de wachtlijst staan, komen alvast bij elkaar onder begeleiding. Ze leren omgaan met hun klachten, krijgen psycho-educatie en werken aan vaardigheden die later in het behandeltraject van pas komen. Het mooie is dat dit op twee manieren helpt. Ten eerste voorkom je dat iemand in de wachtperiode verder afglijdt en escalatie nodig heeft. Ten tweede begint de eigenlijke behandeling straks niet bij nul. Mensen hebben dan al nagedacht, geoefend en stappen gezet. ### Het resultaat mag er zijn De cijfers liegen er niet om. De wachttijd ging met maar liefst 70 procent omlaag. Dat is geen marginale verbetering, dat is een fundamenteel ander tempo. En het behandeltraject zelf werd ook efficiënter, omdat patiënten beter voorbereid aan de start verschenen. > "Je kunt wachten zien als verloren tijd, of als een periode waarin je al iets kunt doen. Stadskanaal koos voor het tweede." Die omslag in denken is misschien wel de belangrijkste les. Jarenlang was de wachtlijst een gegeven waar iedereen naar keek zonder er iets aan te veranderen. Nu blijkt dat je met een betrekkelijk eenvoudige aanpak een groot verschil kunt maken. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor professionals in de ouderenzorg en persoonsalarmering is dit een interessant verhaal. Het laat zien dat slim organiseren vaak meer oplevert dan extra capaciteit. Denk aan de parallellen: ook bij persoonsalarmering draait het om snel reageren en voorkomen dat een situatie uit de hand loopt, in plaats van achteraf oplossen. Een paar lessen die je kunt meenemen: - **Begin eerder dan het officiële startmoment.** Wachten hoeft geen stilstand te zijn. - **Betrek mensen zelf bij hun traject.** Wie meedoet, glijdt minder snel af. - **Meet wat je doet.** Zonder cijfers over wachttijden blijft het bij goede bedoelingen. - **Durf klein te beginnen.** De eerste Voorzorggroep was ook maar één groep. Natuurlijk is dit geen wondermiddel voor alle problemen in de ggz. Er blijven wachtlijsten, er blijft personeelstekort. Maar het laat wel zien dat je met een gerichte aanpak de scherpste randjes van het wachten kunt afhalen. En voor de mensen op die lijst maakt dat het verschil tussen stilzitten en vooruitkomen.