Waarom minder gz-psychologen opleiden de ggz juist duurder maakt

Margriet Bos · 2026-08-11

De zorg in Nederland staat voor enorme uitdagingen. Wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) lopen op, en de vraag naar hulp blijft groeien. Toch lijkt het kabinet precies de verkeerde kant op te bewegen. Minister Mirjam Sterk van Langdurige zorg heeft besloten om fors minder gz-psychologen op te leiden dan het Capaciteitsorgaan adviseert. Dat besluit zorgt voor flinke opschudding in de sector. Anita Wydoodt, bestuursvoorzitter van Parnassia Groep, is er duidelijk over: "Dit is wel een heel bijzonder besluit als je als kabinet zegt de wachttijden in de ggz te willen terugdringen." En ze heeft gelijk. Want hoe kun je de wachttijden verkorten als je tegelijkertijd het aantal hulpverleners vermindert? ### Wat houdt het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord precies in? Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) werd gesloten met een duidelijke belofte: betere toegang tot zorg, kortere wachttijden en meer aandacht voor preventie. Het akkoord benadrukt dat investeren in mensen het fundament is van goede zorg. Juist daarom is het zo opvallend dat er nu wordt gesneden in het aantal opleidingsplaatsen voor gz-psychologen. Het Capaciteitsorgaan, het onafhankelijke adviesorgaan dat berekent hoeveel zorgprofessionals Nederland nodig heeft, adviseert op basis van zorgvuldige analyses. Hun advies is niet zomaar een getal. Het is gebaseerd op demografische ontwikkelingen, zorgvraag en de huidige capaciteit. Als het kabinet dat advies naast zich neerlegt, heeft dat directe gevolgen voor de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg. ### De gevolgen voor cliënten en wachttijden Minder opgeleide gz-psychologen betekent in de praktijk één ding: langere wachtlijsten. Mensen met psychische klachten moeten nu al gemiddeld maanden wachten op een intakegesprek. Voor sommige doelgroepen, zoals ouderen met depressieve klachten of angststoornissen, kan die wachttijd ernstige gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan een 78-jarige man die sinds het overlijden van zijn partner worstelt met slapeloosheid en somberheid. Hij móet gewoon geholpen worden. Elke week extra wachten maakt zijn situatie zwaarder. En dat terwijl er bewezen effectieve behandelingen bestaan. - Langere wachttijden leiden tot verergering van klachten - Meer crisisopnames en spoedzorg als gevolg van late behandeling - Hogere zorgkosten op de lange termijn - Meer druk op huisartsen en andere eerstelijnszorg ### Een opvallende tegenstrijdigheid in het beleid Het besluit van minister Sterk roept vragen op over de consistentie van het overheidsbeleid. Enerzijds wordt er gepraat over preventie en het terugdringen van wachttijden. Anderzijds wordt er bezuinigd op de opleiding van precies die professionals die de zorg moeten verlenen. Het is alsof je een snelweg wilt verbreden om files op te lossen, maar tegelijkertijd besluit om minder asfalt te produceren. De intentie is goed, maar de uitvoering klopt niet. Dat is precies de kern van de kritiek van Wydoodt en andere bestuurders in de ggz. ### Wat betekent dit voor de toekomst van de ggz? De komende jaren gaat een grote groep ervaren gz-psychologen met pensioen. Als er nu minder nieuwe professionals worden opgeleid, ontstaat er een gat dat moeilijk te dichten is. Het duurt namelijk jaren voordat een gz-psycholoog volledig is opgeleid en ingewerkt. Bovendien neemt de zorgvraag toe. De vergrijzing zet door, en steeds meer ouderen hebben behoefte aan gespecialiseerde psychologische hulp. Zeker in combinatie met lichamelijke klachten of beginnende dementie is de inzet van een gz-psycholoog vaak onmisbaar. Parnassia Groep en andere zorginstellingen hebben al meerdere keren aangegeven dat zij juist meer opleidingsplaatsen nodig hebben. Zij zien dagelijks wat er gebeurt als mensen niet op tijd de juiste hulp krijgen. De cijfers van het Capaciteitsorgaan bevestigen dat beeld. ### De roep om heroverweging Wydoodt pleit dan ook voor een heroverweging van het besluit. Ze wil dat het kabinet teruggaat naar de tekentafel en luistert naar de experts. Want dit gaat niet over politieke keuzes of budgetten. Dit gaat over mensen die hulp nodig hebben en niet kunnen wachten. Het is te hopen dat minister Sterk haar besluit herziet. De signalen uit de praktijk zijn glashelder. De ggz kan het zich niet veroorloven om minder professionals op te leiden. Integendeel: er is juist behoefte aan meer. De komende maanden zal blijken of het kabinet luistert naar de kritiek. Voor nu blijft de boodschap van Wydoodt overeind: snijden in opleidingsplaatsen staat haaks op alles wat het AZWA belooft. En daar betaalt uiteindelijk iedereen de prijs voor.