Waarom minder gz-psychologen opleiden de ggz juist duurder maakt

Margriet Bos · 2026-08-11

Het klinkt misschien als een technische kabinetskwestie, maar het besluit van minister Mirjam Sterk van Langdurige zorg heeft verstrekkende gevolgen. Door veel minder gz-psychologen op te leiden dan het Capaciteitsorgaan adviseert, ondermijnt ze niet alleen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), maar zet ze ook de wachttijden in de ggz verder onder druk. Anita Wydoodt, bestuursvoorzitter van Parnassia Groep, is er glashelder over: "Dit is wel een heel bijzonder besluit als je als kabinet zegt de wachttijden in de ggz te willen terugdringen." Het is een paradox die je bijna niet kunt verzinnen. Aan de ene kant investeren we miljarden in de geestelijke gezondheidszorg, aan de andere kant snijden we in de opleidingscapaciteit van de mensen die die zorg moeten leveren. Dat is alsof je een snelweg verbreding plant, maar tegelijkertijd de asfaltfabriek sluit. ### Wat is het Capaciteitsorgaan precies? Het Capaciteitsorgaan is het onafhankelijke adviesorgaan dat berekent hoeveel zorgprofessionals Nederland de komende jaren nodig heeft. Die berekeningen zijn niet vrijblijvend; ze zijn gebaseerd op zorgvuldige analyses van zorgvraag, vergrijzing, uitstroom en maatschappelijke ontwikkelingen. Het is dus niet zomaar een gok. Als het Capaciteitsorgaan zegt dat we bijvoorbeeld 500 nieuwe gz-psychologen per jaar nodig hebben, dan zit daar een gedegen onderbouwing achter. Het besluit van de minister om daar fors onder te gaan zitten, is dan ook opmerkelijk. Je zou bijna denken dat er geen goed gesprek is geweest tussen de minister en de mensen die dagelijks in de zorg werken. ### De gevolgen voor jou als cliënt Voor mensen die wachten op psychologische hulp, betekent dit concreet dat de wachtlijsten nog verder oplopen. En dat terwijl we weten dat vroege interventie cruciaal is. Hoe langer iemand wacht, hoe complexer de problematiek vaak wordt. Dat is niet alleen menselijk verdriet, maar ook financieel nadelig: complexe zorg kost uiteindelijk veel meer dan tijdige, laagdrempelige hulp. - Langere wachttijden voor intake en behandeling - Meer druk op bestaande teams van gz-psychologen - Hogere kosten door toenemende complexiteit van zorgvragen - Grotere kans op burn-outs onder zorgprofessionals ### Het AZWA als kompas Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord is het akkoord waarin kabinet, zorgaanbieders en andere partijen afspraken maken over de toekomst van de zorg. Het is een gezamenlijke visie op hoe we de zorg toegankelijk en betaalbaar houden. Als je als minister dit akkoord ondertekent, dan zou je verwachten dat je er ook naar handelt. Wydoodt zegt het treffend: dit besluit staat haaks op de eigen ambities. Het is geen kwestie van een detail dat anders uitpakt, maar een fundamentele keuze die de richting van de hele ggz beïnvloedt. En dat terwijl de vraag naar psychische hulp alleen maar toeneemt, mede door de naweeën van de coronacrisis en de toenemende druk op jongeren. ### Wat betekent dit voor de praktijk? In de praktijk zien we nu al dat zorginstellingen moeite hebben om vacatures voor gz-psychologen in te vullen. Als de opleidingscapaciteit wordt teruggeschroefd, wordt dat probleem alleen maar groter. Instellingen zoals Parnassia Groep zullen moeten concurreren om een steeds kleinere groep afgestudeerden. Dat drijft de kosten op en leidt tot ongelijkheid tussen regio's. Bovendien is het opleiden van een gz-psycholoog een kwestie van jaren. Je kunt niet even bijsturen als de nood hoog is. De beslissing van nu bepaalt dus het aanbod van over vijf tot tien jaar. En dat maakt dit besluit zo zorgwekkend. ### Een oproep tot heroverweging Het is te hopen dat de minister haar besluit heroverweegt. Niet alleen vanwege de kritiek van Wydoodt, maar vooral vanwege de mensen die afhankelijk zijn van goede en tijdige geestelijke gezondheidszorg. De cijfers van het Capaciteitsorgaan zijn geen bureaucratische exercitie; ze zijn een reflectie van de werkelijke zorgvraag in Nederland. We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven om de opleidingsplaatsen te verminderen op het moment dat de zorgvraag groeit. Dat is geen links of rechts standpunt, maar gewoon gezond verstand. De ggz heeft nu meer dan ooit behoefte aan goed opgeleide professionals, niet minder.