Menzis wil Wet Bibob inzetten tegen zorgfraude: wat betekent dit voor u?

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is een onderwerp dat de gemoederen in de zorgsector flink bezighoudt: zorgfraude. Het kost Nederland jaarlijks honderden miljoenen euro's, geld dat eigenlijk naar goede zorg had moeten gaan. En nu blijkt uit een poll van Zorgvisie dat een ruime meerderheid van de lezers vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om deze fraude aan te pakken. Maar wat houdt dat precies in, en waarom is het zo belangrijk? Laten we er eens rustig naar kijken. ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze zaken doen met partijen die niet integer zijn. Denk aan bedrijven met criminele connecties of een verleden van fraude. Met deze wet kan een overheidsinstantie een aanvraag voor een vergunning, subsidie of opdracht weigeren of intrekken als er een ernstig risico bestaat dat die wordt misbruikt. Op dit moment mogen zorgkantoren zoals Menzis de Wet Bibob echter niet gebruiken. Dat is opvallend, want juist daar wordt veel geld verdeeld. Zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de inkoop van zorg, zoals wijkverpleging en verpleeghuiszorg. En waar veel geld stroomt, helaas, daar duiken ook weleens mensen op die misbruik willen maken van de situatie. ### Waarom Menzis vooroploopt Menzis is een van de eerste zorgkantoren die openlijk pleit voor uitbreiding van de Wet Bibob naar de zorgsector. Volgens de lezers van Zorgvisie is dat een logische stap. Een ruime meerderheid van de respondenten geeft namelijk aan dat Menzis deze bevoegdheid zou moeten krijgen om zorgfraude effectief te bestrijden. Het gaat er niet om dat zorgverleners per definitie onbetrouwbaar zijn, maar wel dat er betere controles mogelijk moeten zijn. De cijfers zijn namelijk schrikbarend. Jaarlijks gaat er naar schatting een bedrag van tussen de 100 miljoen en 1 miljard euro verloren aan zorgfraude. Dat is geld dat niet naar de mensen gaat die het echt nodig hebben. En dat terwijl de zorg onder druk staat, wachtlijsten oplopen en personeelstekorten nijpend zijn. ### De politiek moet in beweging komen Wat opvalt aan de poll-uitslag is dat er weinig twijfel bestaat over de noodzaak. De lezers zijn duidelijk: de politiek moet snel juridisch regelen dat zorgkantoren de Wet Bibob kunnen inzetten. Het is namelijk niet zo dat Menzis of andere zorgkantoren zomaar kunnen besluiten om deze wet te gebruiken. Daarvoor is een wetswijziging nodig. En dat proces duurt vaak lang. Te lang, vinden velen. Terwijl de fraude gewoon doorgaat. Het is een kat-en-muisspel waarbij de fraudeurs vaak een stap voor lijken te lopen. Met de Wet Bibob zouden zorgkantoren een krachtig middel in handen krijgen om die achterstand in te halen. ### Wat betekent dit voor zorgaanbieders? Voor zorgaanbieders die hun zaken op orde hebben, verandert er in de praktijk weinig. De Wet Bibob is namelijk geen heksenjacht, maar een gericht instrument. Het wordt ingezet wanneer er concrete aanwijzingen zijn dat er iets niet klopt. Denk aan een zorginstelling die plotseling veel meer declareert dan gebruikelijk, of een bestuurder met een strafblad voor financieel-economische delicten. Toch is het goed om te weten dat de komst van deze wet ook betekent dat zorgaanbieders hun administratie nog beter op orde moeten hebben. Transparantie wordt steeds belangrijker. Wie niets te verbergen heeft, hoeft zich geen zorgen te maken. Maar wie bewust de grenzen opzoekt, komt steeds vaker in de problemen. ### Een gezamenlijke verantwoordelijkheid Het bestrijden van zorgfraude is niet alleen een taak van zorgkantoren of de overheid. Ook zorgverleners, cliënten en hun naasten hebben een rol. Het is belangrijk om alert te zijn op ongebruikelijke situaties en deze te melden. Soms kan een klein signaal net het verschil maken. Daarnaast is het van belang dat er voldoende capaciteit is bij toezichthouders om signalen ook echt op te pakken. Het heeft weinig zin om fraude te melden als er vervolgens niets mee wordt gedaan. De wil is er, zo blijkt uit de poll, maar de uitvoering moet snel volgen. ### De toekomst van zorgfraudebestrijding Het is nog maar de vraag hoe snel de politiek met een wetswijziging komt. Maar de druk neemt toe. Niet alleen vanuit zorgkantoren, maar ook vanuit de samenleving. Mensen willen erop kunnen vertrouwen dat hun zorgpremie goed wordt besteed. En dat vertrouwen staat onder druk als fraudeurs ongestraft hun gang kunnen gaan. De poll van Zorgvisie laat in ieder geval zien dat er draagvlak is voor strengere maatregelen. Het is nu aan de politiek om dat signaal serieus te nemen en snel te handelen. Want elke dag dat we wachten, is een dag dat er weer geld verloren gaat. Geld dat hard nodig is voor de zorg van morgen. Dus ja, het is een complex vraagstuk met juridische haken en ogen. Maar de richting is duidelijk. Zorgfraude moet worden aangepakt, en de Wet Bibob kan daarbij een belangrijk middel zijn. Laten we hopen dat de politiek de urgentie voelt en niet te lang wacht met het regelen van de juiste juridische kaders. Want uiteindelijk gaat het om iets heel simpels: eerlijke zorg voor iedereen die het nodig heeft.