Menzis en de Wet Bibob: waarom zorgfraude aanpakken tijd vraagt

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een onderwerp dat de gemoederen behoorlijk bezighoudt. Vooral nu zorgkantoren steeds meer verantwoordelijkheid krijgen om misbruik van publieke middelen tegen te gaan. Uit een recente peiling van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid van de lezers vindt dat Zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. Maar wat betekent dat precies, en waarom is dit zo'n belangrijk signaal voor de hele zorgsector? In dit artikel duik ik in de achtergrond, de juridische hobbels en wat dit betekent voor zorgaanbieders en cliënten. ### De Wet Bibob en zorgfraude: wat is het probleem? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze onbewust criminele activiteiten faciliteren. Denk aan subsidies, vergunningen of aanbestedingen. In de zorgsector kan dit betekenen dat zorgkantoren een zorgaanbieder beter screenen voordat ze een contract afsluiten. Zo kunnen ze controleren of er geen strafbare feiten in het spel zijn, zoals valse declaraties of structurele misleiding. Menzis wil dit instrument nu ook gebruiken in de strijd tegen zorgfraude. Logisch, zou je denken. Maar juridisch ligt dat gevoelig. De Wet Bibob is oorspronkelijk niet ontworpen voor de zorgsector, en daar zit precies de kneep. Zorgkantoren hebben te maken met specifieke regels rondom privacy en aanbestedingen, waardoor een directe toepassing niet zomaar kan. Daarom is er een politieke keuze nodig om dit juridisch mogelijk te maken. ### Wat vindt het publiek? Een duidelijk signaal De peiling van Zorgvisie laat een opvallende uitkomst zien: een ruime meerderheid van de lezers staat achter het gebruik van de Wet Bibob door Menzis. Dat is een stevig signaal richting Den Haag. Mensen zien zorgfraude niet als een administratief detail, maar als een directe bedreiging voor de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg. En dat gevoel is terecht. Waarom is dit zo belangrijk? - Zorgfraude kost de maatschappij jaarlijks honderden miljoenen euro's. - Het geld dat verloren gaat, had naar echte zorg voor kwetsbare ouderen kunnen gaan. - Het vertrouwen in zorgaanbieders neemt af als fraude niet hard wordt aangepakt. - Een preventieve screening kan problemen vroegtijdig signaleren, voordat er schade ontstaat. Het is niet alleen een kwestie van geld. Het gaat ook om rechtvaardigheid. Zorgaanbieders die zich netjes aan de regels houden, worden benadeeld als fraudeurs ongestraft hun gang kunnen gaan. Een eerlijke markt vraagt om gelijke spelregels, en de Wet Bibob kan daarbij helpen. ### De rol van de politiek: snel schakelen is noodzakelijk De oproep is duidelijk: de politiek moet het juridisch snel regelen. Maar hoe realistisch is dat? Wetstrajecten kunnen lang duren, en dat is begrijpelijk, want zorgvuldigheid is belangrijk. Toch is er ook een gevoel van urgentie. Elke maand dat fraudeurs hun gang kunnen gaan, kost de samenleving geld en vertrouwen. Er zijn al voorbeelden van gemeenten die de Wet Bibob succesvol inzetten bij bijvoorbeeld horecavergunningen. De resultaten daarvan zijn positief. Waarom zouden we die ervaring niet vertalen naar de zorg? Het is geen kwestie van een nieuwe wet verzinnen, maar van het aanpassen van een bestaand instrument aan een nieuwe context. Dat vraagt om politieke moed en een stevig juridisch kader. ### Wat betekent dit voor zorgaanbieders en cliënten? Voor zorgaanbieders die zich aan de regels houden, is dit geen bedreiging maar een kans. Het zorgt voor een gelijker speelveld. En voor cliënten, zoals ouderen die thuiszorg ontvangen, is het een geruststelling dat er strenger wordt gecontroleerd. Zij kunnen erop vertrouwen dat hun zorgverleners integer zijn en dat publieke middelen goed worden besteed. Toch is het ook belangrijk om nuance te zien. De Wet Bibob is geen toverstaf. Het is een instrument dat zorgvuldig moet worden ingezet, met respect voor privacy en rechtsbescherming. Een zorgaanbieder mag niet zomaar worden geweigerd op basis van vage vermoedens. Er moet een grondige en eerlijke beoordeling plaatsvinden. ### Vooruitblik: wat nu? Het is nu aan de politiek om de Wet Bibob toegankelijk te maken voor zorgkantoren. Dat betekent niet alleen een wetswijziging, maar ook investeren in kennis en expertise bij zorgkantoren zelf. Menzis kan hierin een voortrekkersrol spelen, maar dan moet het wel de juiste juridische middelen krijgen. De uitkomst van de peiling is duidelijk: de zorgsector en het publiek staan achter een strengere aanpak. Nu is het tijd voor actie. Want zorgfraude aanpakken is niet alleen een kwestie van geld terugvorderen, maar van het beschermen van de zorg die we met z'n allen belangrijk vinden. Laten we hopen dat de politiek deze handschoen oppakt, en snel ook. Heb jij ervaring met zorgfraude of het gebruik van de Wet Bibob in jouw regio? Ik lees graag je reactie hieronder. Samen kunnen we bijdragen aan een zorgsector die transparant en betrouwbaar is, voor iedereen.