Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de zorg?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een probleem dat de afgelopen jaren steeds vaker in het nieuws komt. Het kost de samenleving niet alleen veel geld, maar het tast ook het vertrouwen in de zorg aan. Toch blijkt het aanpakken van fraude niet altijd even makkelijk te zijn. Zorgkantoor Menzis probeert hier verandering in te brengen en wil daarvoor de Wet Bibob inzetten. Maar is dat wel toegestaan? En wat vinden zorgprofessionals daar eigenlijk van? Uit een recente peiling onder lezers van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid voorstander is van het gebruik van de Wet Bibob door Menzis. De politiek zou dit snel juridisch moeten regelen, vinden zij. Maar wat houdt die wet precies in en waarom is dit zo belangrijk voor de zorgsector? ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen inzetten om te voorkomen dat zij onbedoeld criminele activiteiten faciliteren. Denk bijvoorbeeld aan het verstrekken van vergunningen, subsidies of opdrachten aan personen of bedrijven met een strafblad of criminele connecties. Met deze wet kunnen overheden de integriteit van aanvragers screenen voordat ze zaken met hen doen. Tot nu toe wordt de Wet Bibob vooral gebruikt bij horecavergunningen, vastgoedtransacties of evenementenvergunningen. Maar in de zorgsector is het instrument nog relatief onbekend. En dat terwijl er ook daar genoeg misstanden voorkomen. Denk aan zorgaanbieders die declareren voor zorg die nooit is geleverd, of die op andere manieren de boel oplichten. ### Waarom Menzis vooroploopt Menzis is als zorgkantoor verantwoordelijk voor de inkoop van zorg in verschillende regio's. Dat betekent dat zij contracten afsluiten met zorgaanbieders en daarbij veel geld rondpompen. Juist daarom willen zij graag kunnen controleren of die aanbieders wel betrouwbaar zijn. Met de Wet Bibob zouden zij dat beter kunnen doen. Het probleem is echter dat de Wet Bibob op dit moment niet zonder meer toepasbaar is binnen de zorginkoop. De wet is namelijk niet specifiek geschreven voor zorgkantoren. Daardoor zit Menzis in een juridische grijszone. Zij willen daarom dat de politiek de wet aanpast, zodat zorgkantoren net als gemeenten gebruik kunnen maken van dit screeningsinstrument. ### Wat vinden zorgprofessionals? De peiling onder Zorgvisie-lezers laat duidelijk zien dat er draagvlak is voor deze stap. Een ruime meerderheid vindt dat Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten. De belangrijkste reden? Het beschermt eerlijke zorgaanbieders en voorkomt dat publiek geld in verkeerde handen valt. - Het vergroot de kans dat malafide partijen worden geweerd voordat zij schade kunnen aanrichten. - Het zorgt voor een gelijker speelveld voor zorgaanbieders die het wél goed doen. - Het versterkt het vertrouwen van patiënten en cliënten in de zorg. Toch zijn er ook geluiden die waarschuwen voor de risico's. Zo zou de wet kunnen leiden tot administratieve lasten of tot situaties waarin zorgaanbieders onterecht worden geweerd. Het is dus belangrijk dat de toepassing zorgvuldig gebeurt, met voldoende rechtsbescherming voor betrokken partijen. ### Wat moet er nu gebeuren? De oproep aan de politiek is duidelijk: regel het juridisch snel. Dat betekent dat de wet moet worden aangepast of uitgebreid, zodat zorgkantoren zoals Menzis de bevoegdheid krijgen om integriteitsscreenings uit te voeren. Dit is geen kwestie van wantrouwen richting zorgaanbieders, maar van gezond verstand. Wie met publiek geld werkt, moet aan bepaalde eisen voldoen. De zorgsector heeft baat bij heldere regels. Niet alleen voor zorgkantoren, maar ook voor aanbieders die weten waar ze aan toe zijn. Een transparant systeem waarin integriteit centraal staat, komt uiteindelijk iedereen ten goede. En dat is precies waar het in de zorg om zou moeten draaien. ### De toekomst van fraudeaanpak in de zorg Het is goed om te zien dat er beweging komt in de aanpak van zorgfraude. Menzis laat zien dat zij verantwoordelijkheid durven nemen. Maar het is niet genoeg. De politiek moet nu doorpakken en de juridische basis leggen. Alleen dan kunnen zorgkantoren écht het verschil maken. Hopelijk volgen andere zorgkantoren snel het voorbeeld van Menzis. Want hoe meer partijen gebruik kunnen maken van instrumenten zoals de Wet Bibob, hoe beter we de zorg kunnen beschermen tegen misbruik. Het gaat uiteindelijk om het vertrouwen van mensen die zorg nodig hebben. En dat vertrouwen is goud waard.