Menzis en de Wet Bibob: waarom zorgfraude-aanpak nu moet versnellen

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude kost Nederland jaarlijks honderden miljoenen euro's. Toch blijkt de aanpak ervan vaak vast te lopen op juridische hobbels. Recent onderzoek onder Zorgvisie-lezers laat zien dat een ruime meerderheid vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om fraudeurs te weren. Maar daarvoor moet de politiek eerst snel schakelen. Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien. Want waarom zou een zorgkantoor niet dezelfde middelen mogen gebruiken als gemeenten bij het screenen van aanvragen? Het antwoord ligt in de wetgeving, die op dit moment nog onvoldoende ruimte biedt. ### Wat is de Wet Bibob precies? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden helpt om te voorkomen dat ze zaken doen met partijen die crimineel geld witwassen of strafbare feiten plegen. Gemeenten gebruiken het al jaren bij vergunningaanvragen en aanbestedingen. Bij zorgkantoren ligt dat gevoeliger. Zij zijn geen overheid in de klassieke zin, maar wel verantwoordelijk voor de uitvoering van de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Dat maakt hun rol bij het toekennen van zorgcontracten enorm belangrijk. ### Waarom Menzis vooroploopt Menzis heeft zich de afgelopen jaren geprofileerd als een van de meest actieve zorgkantoren op het gebied van fraudebestrijding. Ze investeren in data-analyse, doen gerichte controles en werken samen met opsporingsdiensten. Toch lopen ze tegen grenzen aan. De kern van het probleem? Zonder wettelijke basis mogen ze geen gebruik maken van de Wet Bibob. Daardoor kunnen malafide zorgaanbieders soms toch een contract krijgen, met alle risico's van dien voor kwetsbare ouderen en de zorgkwaliteit. > "We willen niet alleen achteraf controleren, maar ook vooraf voorkomen dat verkeerde partijen de zorg in komen." - een woordvoerder van Menzis ### Wat de lezers zeggen De uitkomst van de poll is duidelijk: 68 procent van de respondenten vindt dat Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten. Slechts een kleine groep ziet bezwaren, vaak vanuit het idee dat zorgaanbieders onterecht gestigmatiseerd zouden kunnen worden. Toch overheerst het gevoel dat de zorgsector te maken heeft met te veel incidenten. Denk aan zorgaanbieders die declareren voor zorg die nooit is geleverd, of die personeel zonder juiste kwalificaties inzetten. De roep om strengere controle groeit dan ook gestaag. ### Wat de politiek moet doen De bal ligt nu bij de wetgever. Er is een wetsvoorstel in de maak dat zorgkantoren de bevoegdheid moet geven om de Wet Bibob toe te passen. Maar dat proces duurt lang. Te lang, vinden veel betrokkenen. Een snelle juridische regeling zou niet alleen Menzis helpen, maar alle zorgkantoren in Nederland. Het zou een gelijk speelveld creëren en een duidelijk signaal afgeven dat fraude in de zorg niet wordt getolereerd. ### Wat betekent dit voor u als professional? Bent u werkzaam in de zorg of bij een zorgkantoor? Dan is dit onderwerp direct relevant. Het kan straks namelijk betekenen dat u bij een contractaanvraag meer vragen moet beantwoorden, of dat uw organisatie strenger wordt gescreend. Dat klinkt misschien als extra bureaucratie, maar het beschermt ook eerlijke aanbieders. Want wie niets te verbergen heeft, hoeft niet bang te zijn voor een grondige check. Integendeel: het zorgt voor een eerlijkere markt waarin kwaliteit en integriteit voorop staan. ### De komende maanden De verwachting is dat de politieke behandeling van het wetsvoorstel binnen een jaar plaatsvindt. Tot die tijd blijft het voor zorgkantoren lastig om proactief op te treden. Maar de druk neemt toe, zowel vanuit de sector als vanuit de maatschappij. Het is dan ook geen kwestie van óf de Wet Bibob er komt voor zorgkantoren, maar wanneer. En met de steun van een ruime meerderheid van de professionals in het veld, lijkt die tijd snel te komen. Heeft u ervaring met fraudepreventie in de zorg? Of wilt u weten wat dit voor uw organisatie betekent? Deel uw gedachten hieronder of neem contact op met uw branchevereniging. Samen zorgen we ervoor dat de zorg veilig blijft voor iedereen die het nodig heeft.