Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de zorg?

Margriet Bos · 2026-08-14

De strijd tegen zorgfraude is een van de grootste uitdagingen waar zorgverzekeraars en zorgkantoren in Nederland voor staan. Het Zorgkantoor Menzis heeft recentelijk een opvallende stap gezet door aan te geven dat zij de Wet Bibob willen inzetten om zorgfraude gerichter aan te pakken. Maar wat houdt dit precies in, en waarom is dit zo belangrijk voor de toekomst van onze zorg? Uit een poll van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid van de lezers vindt dat Menzis deze wet moet kunnen gebruiken. Ook de politiek wordt opgeroepen om dit snel juridisch mogelijk te maken. In dit artikel duiken we dieper in de materie, leggen we uit wat de Wet Bibob inhoudt, en bespreken we waarom dit een gamechanger kan zijn in de aanpak van zorgmisbruik. ### Wat is de Wet Bibob? De Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, beter bekend als de Wet Bibob, is een juridisch instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat zij onbewust criminele activiteiten faciliteren. Denk hierbij aan het verlenen van vergunningen, subsidies of opdrachten aan partijen die mogelijk banden hebben met criminaliteit. In de zorgsector kan dit betekenen dat zorgaanbieders die worden verdacht van fraude, eerst grondig worden gescreend voordat zij een contract krijgen. Dit is een preventieve maatregel, gericht op het vroegtijdig uitsluiten van malafide partijen. ### Waarom wil Menzis dit nu? Zorgfraude kost Nederland jaarlijks honderden miljoenen euro's. Het gaat niet alleen om financieel verlies, maar ook om het ondermijnen van het vertrouwen in de zorg. Menzis wil daarom niet langer alleen achteraf controleren, maar ook vooraf voorkomen dat frauderende partijen toegang krijgen tot zorgbudgetten. Door de Wet Bibob in te zetten, kan het zorgkantoor een integriteitsonderzoek laten uitvoeren naar zorgaanbieders. Dit is vooral relevant bij nieuwe toetreders op de markt, waar nog geen trackrecord bekend is. Het biedt een extra laag van bescherming die tot nu toe ontbrak. ### De rol van de politiek Hoewel de meerderheid van de Zorgvisie-lezers positief is, ligt de bal nu bij de politiek. Op dit moment is de Wet Bibob namelijk niet zonder meer toepasbaar binnen de zorgsector. Er moet een wetswijziging komen die zorgkantoren expliciet de bevoegdheid geeft om deze wet in te zetten. - Dit vraagt om een zorgvuldige juridische afweging - Er moet rekening worden gehouden met privacyaspecten - De uitvoerbaarheid voor zorgkantoren moet worden gewaarborgd De roep vanuit de sector is duidelijk: zorgfraude moet hard worden aangepakt, en de Wet Bibob kan daarbij een belangrijk instrument zijn. ### Wat betekent dit voor zorgaanbieders? Voor bonafide zorgaanbieders verandert er in principe weinig. Zij hebben niets te vrezen van een integriteitscontrole. Sterker nog, het kan juist bijdragen aan een eerlijker speelveld, waarin kwaliteit en integriteit centraal staan. Wel is het belangrijk dat zorgaanbieders zich goed voorbereiden op mogelijke controles. Denk aan het op orde hebben van administratie, het transparant zijn over de bedrijfsstructuur en het kunnen aantonen van een integere bedrijfsvoering. ### De toekomst van fraudebestrijding Het gebruik van de Wet Bibob is slechts een van de vele maatregelen die worden overwogen om zorgfraude tegen te gaan. Denk ook aan betere data-analyse, strengere contractvoorwaarden en meer samenwerking tussen zorgkantoren en opsporingsdiensten. De verwachting is dat de politiek op korte termijn met duidelijkheid komt. Tot die tijd blijft het voor zorgkantoren lastig om effectief op te treden tegen malafide partijen. Toch is het positief dat er steeds meer aandacht komt voor dit probleem, zowel vanuit de sector als vanuit de maatschappij. ### Conclusie De aanpak van zorgfraude is een complex vraagstuk, maar de inzet van de Wet Bibob kan een belangrijke stap voorwaarts betekenen. Het zorgt voor een preventieve screening die malafide partijen buiten de deur houdt. De politiek moet nu snel handelen om dit juridisch mogelijk te maken. Als professional in de zorg is het belangrijk om deze ontwikkelingen op de voet te volgen. Wie weet wat er de komende maanden op ons afkomt. Eén ding is zeker: de roep om integriteit in de zorg wordt steeds luider.