Menzis en de Wet Bibob: waarom zorgfraude aanpakken tijd vraagt

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude blijft een hardnekkig probleem in de Nederlandse zorgsector. Het kost de samenleving jaarlijks honderden miljoenen euro's, geld dat eigenlijk naar goede zorg had moeten gaan. Uit een recente peiling onder Zorgvisie-lezers blijkt dat een ruime meerderheid vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om fraude tegen te gaan. Maar wat betekent dat precies, en waarom is het zo belangrijk dat de politiek hier snel mee aan de slag gaat? ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om de integriteit van bedrijven en personen te toetsen. Denk aan situaties waarin een zorgaanbieder een vergunning aanvraagt of een subsidie ontvangt. Met de Wet Bibob kan een overheidsinstantie onderzoek doen naar de achtergrond van de aanvrager. Zo kunnen criminele activiteiten of financiële constructies die niet door de beugel kunnen, worden tegengehouden voordat er geld wordt toegekend. Tot nu toe wordt deze wet vooral gebruikt in de vastgoedsector, horeca en bij evenementenvergunningen. Maar in de zorgsector blijft het instrument nog te vaak onbenut. En dat terwijl zorgfraude vaak via ingewikkelde constructies draait, precies het soort praktijken waar de Wet Bibob op is gericht. ### Waarom Menzis vooroploopt Menzis is als zorgkantoor verantwoordelijk voor de inkoop van zorg in de regio. Zij zien dagelijks welke zorgaanbieders zich melden en welke signalen er zijn van mogelijk misbruik. Dat Menzis nu als voorloper wordt gezien, heeft alles te maken met hun actieve houding. Ze willen niet langer wachten tot er misstanden zijn, maar juist preventief optreden. De peiling onder Zorgvisie-lezers bevestigt dit beeld. Een ruime meerderheid is voorstander van het gebruik van de Wet Bibob door Menzis. Het is een duidelijk signaal aan de politiek: regel het juridisch, en wel snel. Want nu ontbreekt nog de wettelijke basis om het instrument in de zorg in te zetten. ### Wat houdt de aanpak van zorgfraude in? Zorgfraude kan verschillende vormen aannemen. Denk aan: - Het declareren van zorg die nooit is verleend - Het opzettelijk verstrekken van onjuiste informatie om subsidies te krijgen - Het gebruik van stromannen om vergunningen te bemachtigen - Het opzetten van schijnconstructies om geld weg te sluizen In al deze gevallen is het lastig om achteraf de schade te verhalen. Daarom is preventie zo belangrijk. De Wet Bibob biedt de mogelijkheid om vooraf een inschatting te maken van de integriteit van een zorgaanbieder. Dat bespaart niet alleen geld, maar ook tijd en vertrouwen in de zorg. ### De rol van de politiek De uitslag van de peiling is duidelijk, maar de politiek moet nog in beweging komen. Juridisch gezien is er een aanpassing nodig om de Wet Bibob ook in de zorgsector toepasbaar te maken. Dat klinkt misschien als een formaliteit, maar het is een cruciale stap. Zonder die aanpassing blijft Menzis met lege handen staan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er steeds meer stemmen opgaan om dit snel te regelen. Zorgfraude is geen abstract begrip; het raakt mensen die afhankelijk zijn van zorg. Elke euro die verloren gaat aan fraude, is een euro die niet wordt besteed aan betere zorg voor ouderen, mensen met een beperking of chronisch zieken. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als de Wet Bibob straks ook in de zorg mag worden gebruikt, betekent dat niet dat elke zorgaanbieder op voorhand verdacht wordt. Het gaat om een gerichte toets bij signalen van mogelijke misstanden. Dat zorgt voor een eerlijker speelveld en meer vertrouwen in de sector. Voor zorgkantoren als Menzis is het een extra instrument om zorgvuldig te werk te gaan. Voor zorgaanbieders die het goede doen, verandert er weinig. Zij hebben niets te vrezen. Maar voor degenen die misbruik willen maken van het systeem, wordt het een stuk lastiger. ### Een stap in de goede richting De uitkomst van de peiling is hoopvol. Het laat zien dat er draagvlak is voor een strengere aanpak van zorgfraude. Nu is het aan de politiek om dit signaal serieus te nemen en de wetgeving aan te passen. Dat is geen kwestie van morgen, maar van vandaag. Want hoe langer we wachten, hoe meer schade er ontstaat. De aanpak van zorgfraude is geen luxe, maar een noodzaak. Met de Wet Bibob krijgen zorgkantoren een krachtig middel in handen om de zorg eerlijk en betrouwbaar te houden. Laten we hopen dat de politiek de urgentie voelt en snel handelt. Het vertrouwen in onze zorg staat op het spel.