Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een onderwerp dat de gemoederen flink bezighoudt. Zeker als het gaat om de vraag hoe zorgkantoren zoals Menzis dit effectief kunnen aanpakken. Uit een recente peiling onder Zorgvisie-lezers blijkt dat een ruime meerderheid vindt dat Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude te bestrijden. Maar wat houdt dat precies in, en waarom is dit zo belangrijk? In dit artikel duik ik dieper in de materie en leg ik uit waarom de politiek hier snel werk van moet maken. ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze onbewust criminele activiteiten faciliteren. Denk aan subsidies, vergunningen of aanbestedingen. Met deze wet kunnen overheidsinstanties onderzoek doen naar de achtergrond van een aanvrager. Zo kunnen ze bepalen of er een risico bestaat dat het geld wordt gebruikt voor illegale doeleinden. Nu wordt deze wet vooral gebruikt bij horecavergunningen of vastgoedtransacties. Maar de roep om de Wet Bibob ook in te zetten in de zorgsector wordt steeds luider. Zorgkantoren zoals Menzis beheren jaarlijks miljarden euro's aan publiek geld. Dat geld moet zorgvuldig worden besteed, en daar hoort een grondige controle bij. ### Waarom is dit relevant voor senioren? Je vraagt je misschien af: wat heeft dit met mij te maken? Nou, meer dan je denkt. Zorgfraude betekent dat er geld weglekt uit de zorg. Geld dat eigenlijk bedoeld is voor goede zorg, bijvoorbeeld voor ouderen die thuis wonen en afhankelijk zijn van thuiszorg of hulpmiddelen. Wanneer zorgaanbieders frauderen, kan de kwaliteit van zorg onder druk komen te staan. En dat raakt ons allemaal, maar vooral de meest kwetsbaren onder ons. Stel je voor: je bent 82 jaar en hebt dagelijks hulp nodig. Je vertrouwt erop dat de thuiszorgorganisatie die bij je over de vloer komt, betrouwbaar is. Maar wat als die organisatie geld declareert voor zorg die nooit is geleverd? Dan wordt er niet alleen gefraudeerd met geld, maar ook met vertrouwen. En dat is precies waarom de Wet Bibob zo'n belangrijke rol kan spelen. ### De uitslag van de peiling De peiling van Zorgvisie laat een duidelijk beeld zien. Een ruime meerderheid van de lezers is voorstander van het gebruik van de Wet Bibob door Menzis. Zij zien dit als een logische stap in de strijd tegen zorgfraude. Maar er is ook een kanttekening: de politiek moet dit juridisch mogelijk maken. Op dit moment is de inzet van de Wet Bibob namelijk niet zonder meer toegestaan in de zorgsector. Dat betekent dat er een wetswijziging nodig is. En dat kost tijd. Tijd die we eigenlijk niet hebben, want zorgfraude is een hardnekkig probleem dat jaarlijks honderden miljoenen euro's kost. Om het in perspectief te plaatsen: dat is genoeg om duizenden extra zorgmedewerkers aan te nemen of om hulpmiddelen te bekostigen die het leven van senioren een stuk aangenamer maken. ### Wat kan er concreet gebeuren? Er zijn een aantal stappen die genomen kunnen worden om de Wet Bibob ook in de zorg in te zetten. Ik zet ze even op een rij: - **Wetswijziging**: De politiek moet de wet aanpassen zodat zorgkantoren zoals Menzis de Wet Bibob kunnen toepassen. - **Samenwerking**: Zorgkantoren, gemeenten en het Openbaar Ministerie moeten nauwer samenwerken om signalen van fraude snel te delen. - **Voorlichting**: Zorgaanbieders moeten goed geïnformeerd worden over de nieuwe regels, zodat zij weten waar ze aan toe zijn. - **Monitoring**: Er moet een goed systeem komen om de effecten van de Wet Bibob te meten. Werkt het? En waar kunnen we bijsturen? Het is belangrijk dat dit zorgvuldig gebeurt. We willen niet dat bonafide zorgaanbieders onnodig worden belast met bureaucratie. Maar de balans tussen administratieve lasten en het tegengaan van fraude is cruciaal. ### De rol van de politiek De politiek heeft hierin een sleutelrol. Zij moeten niet alleen de wet aanpassen, maar ook het signaal afgeven dat zorgfraude onacceptabel is. Dat vraagt om lef en daadkracht. En ja, dat kan soms ingewikkeld zijn, want wetgeving is nu eenmaal geen quick fix. Maar uitstel is hier echt geen afstel waard. Als we wachten tot er weer een groot fraudeschandaal aan het licht komt, zijn we te laat. Dan is het vertrouwen in de zorg al verder beschadigd. En dat vertrouwen is moeilijk te herstellen. Laten we dus nu handelen, zodat de zorg eerlijk en betrouwbaar blijft voor iedereen die het nodig heeft. ### Tot slot De uitslag van de peiling is duidelijk: de tijd is rijp om de Wet Bibob in te zetten in de zorg. Menzis loopt hierin voorop, en dat is een goede zaak. Maar het is aan de politiek om dit juridisch mogelijk te maken. Laten we hopen dat zij snel in actie komen. Want uiteindelijk gaat het niet om regels of procedures, maar om mensen. Om ouderen die recht hebben op goede zorg, zonder angst voor misbruik van vertrouwen. Heb jij ervaring met zorgfraude of maak je je zorgen over dit onderwerp? Deel je gedachten gerust. Het is een gesprek dat we met elkaar moeten voeren, want alleen samen kunnen we de zorg eerlijk en veilig houden.