Menzis en de Wet Bibob: de volgende stap tegen zorgfraude

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is een onderwerp dat de gemoederen in de zorgsector flink bezighoudt: zorgfraude. Het kost Nederland jaarlijks honderden miljoenen euro's, geld dat eigenlijk naar goede zorg zou moeten gaan. Daarom is het niet zo vreemd dat Zorgkantoor Menzis wordt gezien als een voorloper in de aanpak van dit probleem. Maar de vraag is: mag Menzis daarvoor de Wet Bibob inzetten? Uit een recente peiling onder lezers van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid daar volmondig 'ja' tegen zegt. De Wet Bibob, dat klinkt misschien als een typisch Haags afkortingenmonster. Toch is het principe vrij simpel. Met deze wet kunnen overheidsinstanties onderzoek doen naar de achtergrond van bedrijven of personen die een vergunning of subsidie aanvragen. Het doel? Voorkomen dat criminelen misbruik maken van publiek geld. Denk aan een zorgaanbieder die zich voordoet als betrouwbare partij, maar in werkelijkheid geld wegsluist naar dubieuze constructies. Precies daar wil Menzis een stokje voor steken. ### Waarom de Wet Bibob zo belangrijk is Stel je voor: je hebt een zorginstelling die zich richt op ouderen met dementie. Ze beloven 24-uurszorg, goede begeleiding en een warme sfeer. In de praktijk blijkt het personeel te weinig tijd te hebben, worden medicijnen verkeerd toegediend en verdwijnt er geld in de zakken van de eigenaar. Het klinkt bijna als een slechte film, maar het gebeurt echt. Met de Wet Bibob kan Menzis vooraf checken of een zorgaanbieder een strafblad heeft, banden heeft met criminele organisaties of eerdere financiële problemen heeft gehad. Het probleem is alleen: Menzis is geen gemeente of provincie. Als zorgkantoor valt het niet direct onder de reikwijdte van de wet. Daardoor zit er een juridische hiaat. En dat hiaat zorgt ervoor dat fraudeurs soms gewoon hun gang kunnen gaan, terwijl de zorgverzekeraar met lede ogen toekijkt. De lezers van Zorgvisie zijn daar duidelijk over: dat moet anders. Maar liefst een ruime meerderheid vindt dat de politiek snel moet regelen dat Menzis de Wet Bibob wél mag gebruiken. ### De stem van de professionals Het is niet zomaar een mening van een paar betrokken burgers. Het zijn zorgprofessionals, beleidsmakers en bestuurders die dagelijks met de gevolgen van zorgfraude te maken krijgen. Zij zien hoe geld dat bedoeld is voor kwetsbare ouderen, verdwijnt naar verkeerde zakken. En zij weten ook dat controle achteraf vaak te laat komt. Als het geld eenmaal weg is, is het bijna onmogelijk om het terug te halen. Daarom is preventie zo belangrijk. Wat opvalt in de discussie is dat bijna niemand tegen het gebruik van de Wet Bibob is. De weerstand zit vooral in de juridische uitvoering. Hoe zorg je ervoor dat zorgaanbieders niet onterecht worden geweigerd? Hoe bescherm je de privacy van ondernemers die niks fout doen? Dat zijn terechte vragen, maar ze mogen geen excuus zijn om maar niks te doen. De urgentie is groot, zeker nu de zorgkosten blijven stijgen en elke euro telt. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgaanbieders die hun zaken goed op orde hebben, verandert er weinig. Zij hebben niets te vrezen van een extra controle. Sterker nog: het kan juist een verademing zijn. Een eerlijke speelveld, waarop bonafide partijen niet worden weggeconcurreerd door malafide bedrijven die met oneerlijke middelen werken. Voor ouderen en hun families betekent het meer zekerheid. Zij kunnen erop vertrouwen dat de zorg die ze krijgen, ook echt wordt geleverd door mensen met goede bedoelingen. En voor Menzis zelf? Die kan eindelijk de tanden laten zien. Niet met loze beloften, maar met concrete instrumenten. De politiek moet nu doorpakken en de wet aanpassen. Het is een kwestie van rechtszekerheid, maar ook van fatsoen. Zorgfraude is geen administratief probleem, het is een vorm van diefstal bij kwetsbare mensen. En daar mag je best streng tegen optreden. ### De volgende stap De peiling van Zorgvisie is duidelijk: de tijd van praten is voorbij. Het is nu aan de wetgever om te handelen. Menzis heeft de ambitie getoond, de professionals hebben hun steun uitgesproken, en de samenleving kijkt toe. Laten we hopen dat dit niet blijft bij mooie woorden. Want elke dag dat we wachten, is een dag waarin fraudeurs hun gang kunnen gaan. En dat kunnen we ons simpelweg niet veroorloven.