Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een hardnekkig probleem dat de Nederlandse zorgsector jaarlijks miljoenen euro's kost. Het is dan ook geen verrassing dat de discussie over de inzet van de Wet Bibob door zorgkantoren hoog op de agenda staat. Uit een recente peiling onder Zorgvisie-lezers blijkt dat een ruime meerderheid vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. Maar wat houdt dit precies in en waarom is het zo belangrijk? ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze onbedoeld criminele activiteiten faciliteren. Denk aan het verlenen van vergunningen, subsidies of overheidsopdrachten aan partijen met een twijfelachtige reputatie. Met de Wet Bibob kunnen bestuursorganen onderzoek doen naar de achtergrond van een aanvrager. Zo kunnen ze beoordelen of er sprake is van strafbare feiten, eerdere overtredingen of banden met criminele organisaties. Op basis daarvan kunnen ze een aanvraag weigeren of intrekken. Het is een krachtig middel, maar het gebruik ervan is aan strikte regels gebonden. ### Waarom willen zorgkantoren de Wet Bibob inzetten? Zorgkantoren zoals Menzis beheren jaarlijks miljarden aan publieke middelen voor de zorg. Ze sluiten contracten af met zorgaanbieders, van thuiszorgorganisaties tot verpleeghuizen. Helaas zijn er ook partijen die misbruik maken van dit systeem. Ze declareren zorg die nooit is verleend, factureren dubbele tarieven of richten zelfs complete schijnconstructies op. Op dit moment hebben zorgkantoren beperkte mogelijkheden om de integriteit van zorgaanbieders grondig te toetsen. Ze kunnen weliswaar controles uitvoeren en achteraf correcties doorvoeren, maar dat is vaak te laat. De schade is dan al geleden. Met de Wet Bibob zouden ze vooraf kunnen screenen, waardoor frauduleuze partijen eerder geweerd kunnen worden. ### De uitkomst van de peiling De peiling van Zorgvisie laat een duidelijke trend zien. Een ruime meerderheid van de lezers, die veelal werkzaam zijn in de zorg of er nauw bij betrokken zijn, is voorstander van het toepassen van de Wet Bibob door Menzis en andere zorgkantoren. Ze zien het als een noodzakelijke stap om de zorgintegriteit te waarborgen en publiek geld te beschermen. Toch is er ook een groep die vraagtekens zet bij de inzet van dit middel. Zij wijzen op de juridische complexiteit en de mogelijke gevolgen voor bonafide zorgaanbieders. Een zorgvuldige afweging is dan ook essentieel. ### De politiek moet snel schakelen De crux is dat zorgkantoren de Wet Bibob op dit moment nog niet mogen gebruiken. De wet is primair bedoeld voor bestuursorganen zoals gemeenten en provincies, maar zorgkantoren vallen daar niet direct onder. Om dit mogelijk te maken, is een wetswijziging nodig. De politiek moet hier snel werk van maken, vinden de meeste respondenten. Elke maand dat we wachten, is een maand waarin fraudeurs hun gang kunnen gaan. Het is een race tegen de klok, want de zorgsector heeft het geld hard nodig. ### Wat betekent dit voor u als professional? Bent u werkzaam in de zorg of heeft u te maken met zorginkoop? Dan is dit onderwerp voor u van groot belang. De mogelijke inzet van de Wet Bibob kan namelijk grote gevolgen hebben voor de manier waarop zorgaanbieders worden gecontracteerd en gecontroleerd. Het is verstandig om de ontwikkelingen rondom dit dossier op de voet te volgen. Zorg dat u op de hoogte bent van de laatste stand van zaken en denk na over wat dit betekent voor uw eigen organisatie. Voorkomen is immers beter dan genezen. ### Conclusie De roep om de Wet Bibob in te zetten bij de aanpak van zorgfraude wordt steeds luider. De uitkomst van de peiling onder Zorgvisie-lezers bevestigt dit beeld. Het is nu aan de politiek om de juridische belemmeringen weg te nemen en zorgkantoren de tools te geven die ze nodig hebben. Alleen zo kunnen we de zorg eerlijk, transparant en betaalbaar houden. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer weten over hoe u uw organisatie kunt wapenen tegen zorgfraude? Neem dan gerust contact op met een specialist op het gebied van persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen. Samen staan we sterker in de strijd tegen misbruik in de zorg.