Menzis en de Wet Bibob: Wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een probleem dat de Nederlandse samenleving jaarlijks honderden miljoenen euro's kost. Het is dan ook niet vreemd dat er steeds meer aandacht komt voor manieren om dit tegen te gaan. Recentelijk zorgde een poll van Zorgvisie voor ophef: een ruime meerderheid van de lezers vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. Maar wat houdt dit precies in, en waarom is dit zo belangrijk? ### De Wet Bibob: een krachtig wapen tegen fraude De Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, kortweg Wet Bibob, is oorspronkelijk bedoeld om te voorkomen dat de overheid onbewust criminele activiteiten faciliteert. Denk hierbij aan het verlenen van vergunningen, subsidies of opdrachten aan partijen die mogelijk banden hebben met criminele organisaties. Door deze wet kunnen overheidsinstanties onderzoek doen naar de achtergrond van een aanvrager. Als er een ernstig risico blijkt te bestaan dat de aanvrager de boel oplicht, kan de vergunning of opdracht worden geweigerd of ingetrokken. Tot nu toe wordt deze wet vooral gebruikt in de vastgoedsector en de horeca. Maar de roep om de wet ook in te zetten in de zorgsector wordt steeds luider. Zorgkantoren, zoals Menzis, beheren grote budgetten voor de langdurige zorg. Helaas zijn er regelmatig verhalen over zorgaanbieders die declareren voor zorg die nooit is geleverd, of die op andere manieren de boel belazeren. Het zou dan ook een logische stap zijn om deze partijen grondig te screenen voordat ze een contract krijgen. ### De uitslag van de poll: een duidelijk signaal Uit de poll van Zorgvisie blijkt dat een overgrote meerderheid van de respondenten achter het gebruik van de Wet Bibob door Menzis staat. Dit is een duidelijk signaal aan de politiek. De lezers van Zorgvisie zijn veelal professionals uit de zorgsector. Zij zien dagelijks de gevolgen van fraude en weten hoe belangrijk het is om hier streng tegen op te treden. Zij vinden dat zorgkantoren dezelfde middelen moeten krijgen als andere overheidsinstanties om misbruik te voorkomen. Het is opvallend dat de steun zo groot is. Dit suggereert dat er binnen de sector een breed draagvlak is voor strengere controles. Men ziet in dat de huidige aanpak, die vaak vooral achteraf controleert, niet voldoende is. Voorkomen is beter dan genezen, en de Wet Bibob biedt precies die mogelijkheid. Door vooraf te screenen, kan worden voorkomen dat malafide partijen zich überhaupt in de zorg kunnen vestigen. ### Waarom de politiek nu moet handelen De poll-uitslag is meer dan alleen een mening van een groep lezers. Het is een oproep aan de politiek om snel met een juridische regeling te komen. Op dit moment is het voor zorgkantoren namelijk nog niet mogelijk om de Wet Bibob in te zetten. De wet is op dit moment niet toereikend voor deze specifieke situatie. Er is dus een wetswijziging nodig om zorgkantoren de bevoegdheid te geven die zij nodig hebben. Het is te hopen dat de politiek dit signaal serieus neemt. Zorgfraude is geen klein probleem. Het gaat om geld dat bedoeld is voor kwetsbare ouderen en mensen met een beperking. Elke euro die wordt gestolen of onterecht gedeclareerd, is een euro die niet wordt besteed aan de zorg die zo hard nodig is. Door de Wet Bibob ook in de zorg toe te staan, wordt een belangrijke stap gezet in de bescherming van deze budgetten. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als de Wet Bibob wordt uitgebreid naar zorgkantoren, betekent dit dat zorgaanbieders die een contract willen afsluiten, grondiger worden gescreend. Dit kan leiden tot langere aanvraagprocedures, maar het is een kleine prijs voor de zekerheid dat er geen frauduleuze partijen tussen zitten. Het zal ook een afschrikwekkend effect hebben op potentiële fraudeurs. Zij zullen weten dat de kans om gepakt te worden aanzienlijk groter wordt. - **Voordeel 1: Minder fraude** – Door vooraf te screenen, wordt het risico op misbruik aanzienlijk verkleind. - **Voordeel 2: Meer vertrouwen** – Zorgprofessionals en cliënten kunnen meer vertrouwen hebben in de integriteit van zorgaanbieders. - **Voordeel 3: Een gelijk speelveld** – Eerlijke zorgaanbieders worden niet langer benadeeld door oneerlijke concurrentie. ### Een oproep aan de politiek De boodschap van de Zorgvisie-lezers is duidelijk: geef zorgkantoren de tools die ze nodig hebben. De Wet Bibob is zo'n tool. Het is nu aan de politiek om dit snel juridisch te regelen. De sector kan niet wachten op nog meer jaren van fraude en wantrouwen. Het is tijd voor actie, en die actie begint met een wetswijziging die zorgkantoren in staat stelt om hun verantwoordelijkheid waar te maken. Alleen dan kunnen we de zorg beschermen tegen degenen die er misbruik van willen maken.