Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een onderwerp dat de gemoederen bezighoudt. Het kost de samenleving jaarlijks honderden miljoenen euro's, geld dat eigenlijk naar goede zorg zou moeten gaan. Recent kwam zorgkantoor Menzis in het nieuws vanwege haar voortrekkersrol in de strijd tegen deze fraude. Maar wat houdt die aanpak precies in, en waarom is de Wet Bibob daarbij zo belangrijk? In dit artikel duiken we in de kwestie en leggen we uit wat dit voor de toekomst van de zorg betekent. ### De uitslag van de poll: een duidelijke meerderheid Uit een poll onder lezers van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid vindt dat Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. De Wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) is een instrument dat overheidsinstanties kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze zaken doen met partijen die criminele activiteiten op hun kerfstok hebben. Denk aan het weigeren van een vergunning of subsidie als er een ernstige mate van gevaar bestaat dat die gebruikt wordt voor criminele doeleinden. Het is opvallend dat juist een zorgkantoor, en niet een gemeente of andere overheidsinstantie, deze wet wil inzetten. Zorgkantoren zijn verantwoordelijk voor de inkoop van zorg in het kader van de Wet langdurige zorg (Wlz). Ze hebben te maken met aanbieders die soms met dubieuze praktijken bezig zijn. De poll laat zien dat het publiek het logisch vindt dat zorgkantoren meer middelen krijgen om zich hiertegen te wapenen. ### Waarom zorgkantoren de Wet Bibob willen Zorgkantoren zoals Menzis lopen tegen een probleem aan. Ze mogen op dit moment nog geen gebruikmaken van de Wet Bibob. Dat betekent dat ze minder mogelijkheden hebben om de integriteit van zorgaanbieders te controleren voordat ze een contract afsluiten. En dat terwijl de risico's groot zijn. Er zijn voorbeelden genoeg van zorgaanbieders die declaraties indienen voor zorg die nooit is verleend, of die op andere manieren de boel oplichten. De roep om de Wet Bibob is dan ook niet vreemd. Het zou zorgkantoren een krachtig instrument geven om eerder en beter te screenen. Zo kunnen ze voorkomen dat ze in zee gaan met partijen die het niet zo nauw nemen met de regels. Het gaat hierbij niet om het betuttelen van zorgaanbieders, maar om het beschermen van kwetsbare ouderen die afhankelijk zijn van goede zorg. ### De politiek moet snel handelen De uitkomst van de poll is duidelijk, maar de politiek moet nog in actie komen. De wetgeving moet worden aangepast om zorgkantoren de bevoegdheid te geven om de Wet Bibob toe te passen. Dat is geen ingewikkelde wetswijziging, maar het vereist wel politieke wil. En die lijkt er te zijn, gezien de toenemende aandacht voor zorgfraude in de Tweede Kamer. Het is zaak dat dit snel geregeld wordt. Elke maand dat we wachten, is een maand waarin fraudeurs hun gang kunnen gaan. Het geld dat verloren gaat aan zorgfraude is geld dat niet besteed kan worden aan bijvoorbeeld extra personeel of betere voorzieningen in de thuiszorg. En dat terwijl de druk op de zorg juist toeneemt. ### Wat betekent dit voor senioren en hun naasten? Voor ouderen die thuis wonen en zorg ontvangen, is dit onderwerp misschien wat abstract. Toch heeft het directe gevolgen. Wanneer zorgkantoren beter in staat zijn om fraude te voorkomen, blijft de kwaliteit van zorg beter gewaarborgd. Het betekent ook dat er meer vertrouwen is in de zorgverleners die aan huis komen. Zeker voor senioren die gebruikmaken van persoonsalarmering of andere zorg op afstand, is het belangrijk dat de organisatie achter die zorg betrouwbaar is. Een persoonlijk alarm is vaak een levenslijn. Het moet gewoon werken, en de mensen die het leveren moeten te vertrouwen zijn. De Wet Bibob kan daaraan bijdragen door een extra controlelaag toe te voegen. ### Een bredere blik op integriteit in de zorg De discussie rond Menzis en de Wet Bibob gaat uiteindelijk over meer dan alleen dit ene zorgkantoor. Het gaat over de vraag hoe we als samenleving omgaan met integriteit in de zorgsector. Er is steeds meer aandacht voor, en dat is een goede ontwikkeling. Zorg is geen gewone markt; het gaat om mensen die afhankelijk zijn van anderen. Die afhankelijkheid mag niet worden misbruikt. Er wordt daarom ook gekeken naar andere maatregelen, zoals strengere controles op declaraties en betere samenwerking tussen zorgkantoren, gemeenten en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De Wet Bibob is een belangrijk onderdeel van die puzzel, maar niet het enige. Het vraagt om een gezamenlijke inspanning van alle partijen die betrokken zijn bij de zorg. ### Tot slot: een positieve ontwikkeling Het is bemoedigend dat er een duidelijke meerderheid is die vindt dat Menzis en andere zorgkantoren meer mogelijkheden moeten krijgen om fraude aan te pakken. Het laat zien dat mensen oog hebben voor het belang van eerlijke en goede zorg. Nu de politiek nog. Hoe sneller de wet wordt aangepast, hoe beter. Zo kunnen we samen werken aan een zorgsysteem waarin fraude geen kans krijgt en waarin ouderen kunnen rekenen op de zorg die ze verdienen.