Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een onderwerp dat de gemoederen flink bezighoudt. Niet alleen bij zorgverleners en verzekeraars, maar ook bij de mensen die er dagelijks mee te maken krijgen: senioren en hun naasten. Het is dan ook niet vreemd dat een recente peiling onder lezers van Zorgvisie veel stof deed opwaaien. De uitkomst? Een ruime meerderheid vindt dat zorgkantoor Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. Maar wat houdt dat precies in, en waarom is dit zo belangrijk voor de zorg in Nederland? ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze onbedoeld criminele activiteiten faciliteren. Denk aan het verlenen van vergunningen, subsidies of opdrachten aan partijen die mogelijk banden hebben met criminaliteit. Het is een soort filter dat vooraf controleert of een organisatie wel betrouwbaar genoeg is om zaken mee te doen. Tot nu toe werd deze wet vooral gebruikt bij horecavergunningen of vastgoedtransacties. Maar nu pleit een meerderheid van de zorgprofessionals er dus voor om dit middel ook in te zetten binnen de zorg. Specifiek om zorgaanbieders te screenen die zich inschrijven voor zorg in natura of persoonsgebonden budgetten (pgb). Dat is een opvallende ontwikkeling, want het betekent dat er strenger gekeken gaat worden naar wie er geld uit de zorgpot krijgt. ### Waarom is dit belangrijk voor senioren? Voor ouderen die thuis wonen en afhankelijk zijn van thuiszorg of een persoonlijk alarm, is betrouwbare zorg essentieel. Je wilt erop kunnen vertrouwen dat de zorgverlener die bij je over de vloer komt, integer is en het beste met je voorheeft. Helaas zijn er verhalen bekend van zorgaanbieders die declareren zonder te leveren, of die op andere manieren misbruik maken van kwetsbare ouderen. Dat is niet alleen een financieel probleem, maar ook een veiligheidsrisico. Door de Wet Bibob in te zetten, kan Menzis als zorgkantoor vooraf beter inschatten of een zorgaanbieder betrouwbaar is. Dat geeft een geruststellend gevoel, zowel voor de oudere als voor de familie. Het betekent dat er iemand meekijkt en verantwoordelijkheid neemt voor de kwaliteit en integriteit van de zorg. ### De politiek moet in actie komen De peiling laat nog iets anders zien: de zorgsector vindt dat de politiek snel juridische duidelijkheid moet scheppen. Op dit moment is het namelijk nog niet voor alle zorgkantoren mogelijk om de Wet Bibob in te zetten. Er ligt een motie of een wetsvoorstel, maar dat is nog niet definitief geregeld. En dat zorgt voor onduidelijkheid. - Zorgkantoren willen vooruit, maar worden beperkt door wet- en regelgeving. - Zorgaanbieders weten niet altijd waar ze aan toe zijn. - En ouderen? Die zitten tussen wal en schip en hopen vooral dat er geen misbruik plaatsvindt. Het is een simpele rekensom: hoe sneller de politiek dit regelt, hoe sneller zorgkantoren als Menzis kunnen optreden. En hoe sneller we met z'n allen kunnen werken aan een zorgsysteem waarin integriteit voorop staat. ### Wat betekent dit in de praktijk? Stel je voor: een zorgorganisatie wil thuiszorg gaan leveren in jouw buurt. Zonder Bibob-toets is het lastiger om te achterhalen of er bijvoorbeeld sprake is van een strafblad voor fraude of andere financiële misdrijven. Met de wet kunnen zorgkantoren dit wél checken. Ze kunnen een aanvraag weigeren of intrekken als er een ernstig risico is dat de organisatie de wet zal overtreden. Dat klinkt misschien streng, maar het is vooral een bescherming. Het zorgt ervoor dat eerlijke zorgaanbieders een eerlijke kans krijgen, terwijl malafide partijen buiten de deur worden gehouden. En dat is precies waar het in de zorg om zou moeten draaien: vertrouwen en veiligheid. ### Een stap vooruit, maar er is meer nodig De uitslag van de peiling is duidelijk: de zorgsector staat achter Menzis. Maar laten we niet vergeten dat dit slechts één instrument is. Zorgfraude is een hardnekkig probleem dat vraagt om een breed aanpak. Denk aan betere controles op declaraties, meer transparantie over wie zorg levert en wat dat kost, en natuurlijk het melden van vermoedens van fraude. Iedereen kan daaraan bijdragen, van zorgverlener tot cliënt. Voor nu is het vooral belangrijk dat de politiek luistert naar wat er leeft in de zorg. De Wet Bibob is geen wondermiddel, maar het is wel een krachtig signaal dat we zorgfraude serieus nemen. En dat is een boodschap die we allemaal willen horen.