Menzis en de Wet Bibob: wat betekent dit voor de aanpak van zorgfraude?

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een hardnekkig probleem dat de Nederlandse zorgsector jaarlijks honderden miljoenen euro's kost. Geld dat eigenlijk naar goede zorg had moeten gaan, verdwijnt in de zakken van oplichters. Het is dan ook niet vreemd dat zorgverzekeraars zoals Menzis steeds vaker op zoek gaan naar betere manieren om dit tegen te gaan. Een van de meest besproken instrumenten daarbij is de Wet Bibob. ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een juridisch instrument dat overheden kunnen inzetten om te voorkomen dat ze zaken doen met partijen die crimineel geld witwassen of strafbare feiten plegen. Denk bijvoorbeeld aan een vergunning voor een café of een aanbesteding voor bouwprojecten. Met de Wet Bibob kun je de achtergrond van een aanvrager of onderneming grondig screenen. Tot nu toe wordt deze wet vooral gebruikt door gemeenten en andere overheidsinstanties. Maar wat als zorgverzekeraars zoals Menzis deze bevoegdheid ook zouden krijgen? Dat is precies de vraag die centraal staat in een recente discussie binnen de zorgsector. ### De uitkomst van de poll: een duidelijke meerderheid Uit een poll onder lezers van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid vindt dat Menzis de Wet Bibob moet kunnen inzetten om zorgfraude aan te pakken. Dat is een opvallend signaal. Het laat zien dat er breed draagvlak is voor strengere controles en dat zorgverleners en andere betrokkenen het zat zijn dat fraudeurs te makkelijk hun gang kunnen gaan. De redenering is simpel: als je als zorgverzekeraar kunt controleren of een zorgaanbieder betrouwbaar is voordat je een contract afsluit, kun je veel ellende voorkomen. Je voorkomt niet alleen financiële schade, maar ook dat kwetsbare ouderen of andere patiënten slachtoffer worden van malafide praktijken. ### Waarom is dit zo belangrijk voor senioren? Voor ouderen is dit onderwerp extra relevant. Zij zijn vaak afhankelijk van zorg en hebben niet altijd de middelen of kennis om kritisch te beoordelen of een zorgaanbieder wel betrouwbaar is. Denk aan thuiszorg, persoonlijke alarmsystemen of hulpmiddelen die worden aangeboden. Als daar fraude mee wordt gepleegd, zijn de gevolgen groot. Een persoonlijk alarm voor ouderen is bijvoorbeeld een essentieel hulpmiddel. Het biedt een gevoel van veiligheid en zorgt ervoor dat hulp snel ter plaatse is in geval van nood. Maar wat als een malafide aanbieder een systeem verkoopt dat niet goed werkt? Juist daarom is het cruciaal dat zorgverzekeraars grondig kunnen screenen voordat ze zaken doen. ### De politiek moet snel handelen De uitslag van de poll maakt duidelijk dat de politiek aan zet is. Een meerderheid van de lezers vindt dat het juridisch mogelijk moet worden gemaakt dat zorgverzekeraars de Wet Bibob inzetten. Dat vergt een wetswijziging, en die moet zorgvuldig maar wel vlot worden doorgevoerd. Natuurlijk zijn er ook aandachtspunten. Zo moet er goed worden gekeken naar privacyaspecten en rechtsbescherming van zorgaanbieders. Niemand wil dat een onterechte verdenking leidt tot uitsluiting van de zorgmarkt. Maar dat mag geen excuus zijn om de aanpak van zorgfraude op de lange baan te schuiven. ### Wat betekent dit in de praktijk? Als de Wet Bibob beschikbaar komt voor zorgverzekeraars, kunnen zij voorafgaand aan een contract een uitgebreid onderzoek doen naar de bestuurders van een zorginstelling. Denk aan: - Het controleren van openstaande schulden of belastingvorderingen. - Het nagaan van eerdere veroordelingen of strafrechtelijke onderzoeken. - Het beoordelen van de financiële administratie op onverklaarbare transacties. Dat klinkt misschien zwaar, maar het is een effectieve manier om de zorgsector schoner te maken. Het zorgt ervoor dat bonafide zorgaanbieders niet worden overschaduwd door een paar rotte appels. ### Een gezamenlijke verantwoordelijkheid De aanpak van zorgfraude is niet alleen een taak van zorgverzekeraars of de overheid. Ook zorgaanbieders zelf, brancheverenigingen en zelfs cliënten kunnen een rol spelen. Door alert te zijn op verdachte situaties en misstanden te melden, dragen we allemaal bij aan een betrouwbare zorgsector. Zorgfraude is geen abstract probleem. Het raakt ons allemaal, direct of indirect. Vooral voor senioren, die vaak afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning, is het belangrijk dat er zorgvuldig wordt omgegaan met publieke middelen. ### Vooruitblik De uitslag van de poll is duidelijk, maar de echte beslissing ligt bij de politiek. Het is nu aan de wetgever om de Wet Bibob toegankelijk te maken voor zorgverzekeraars. Dat zal niet van vandaag op morgen geregeld zijn, maar het is een stap in de goede richting. Hopelijk zien we binnen afzienbare tijd concrete stappen, zodat de zorgsector nog veiliger en betrouwbaarder wordt voor iedereen die erop vertrouwt. En laten we eerlijk zijn: elke euro die we besparen op fraude, is een euro die we kunnen besteden aan betere zorg. En dat is uiteindelijk waar het allemaal om draait.