Menzis teruggefloten: gaat de zorgverzekeraar te ver in fraudebestrijding?

Margriet Bos · 2026-08-10

Het is een verhaal dat veel zorgprofessionals de afgelopen dagen bezighield: de rechter floot Menzis terug. De zorgverzekeraar paste de anti-fraude wet Bibob toe in de langdurige zorg, maar daar stak de rechter een stokje voor. De vraag is nu: liep Menzis te hard van stapel in zijn aanpak van fraude? Het is een lastige kwestie. Aan de ene kant wil niemand dat er misbruik wordt gemaakt van zorgbudgetten. Aan de andere kant moeten zorgverleners ook niet onterecht onder een vergrootglas komen te liggen. Het is een delicate balans die hier duidelijk is verstoord. ### Wat is de Bibob-wet eigenlijk? De Wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) is oorspronkelijk bedoeld om te voorkomen dat de overheid zaken doet met partijen die criminele activiteiten hebben. Denk daarbij aan witwassen of andere vormen van georganiseerde misdaad. De wet wordt vaak gebruikt bij vergunningen of aanbestedingen. Maar nu paste Menzis deze wet dus toe in de zorg. Dat is opvallend, omdat de Bibob-wet niet zomaar overal ingezet mag worden. De rechter oordeelde dat Menzis hiermee buiten zijn boekje ging. De zorgverzekeraar had de wet niet op deze manier mogen toepassen in de langdurige zorg. ### Waarom wilde Menzis dit doen? Het is niet moeilijk te raden waarom Menzis deze stap nam. De zorgsector kampt al jaren met fraudegevallen. Denk aan zorgaanbieders die declaraties indienen voor zorg die nooit is geleverd, of die veel meer uren factureren dan daadwerkelijk zijn besteed. Het kost de samenleving jaarlijks honderden miljoenen euro's. Menzis wilde daar strenger tegen optreden. Het idee was dat de Bibob-wet een extra instrument zou zijn om verdachte zorgaanbieders te weren. Maar de rechter vond dus dat de wet niet geschikt is voor dit doel. Het is een duidelijk signaal dat er grenzen zijn aan wat zorgverzekeraars mogen doen. ### De impact voor zorgverleners Voor zorgverleners in de langdurige zorg is dit een geruststellende uitspraak. Het betekent namelijk dat zij niet zomaar verdacht kunnen worden gemaakt zonder dat daar een goede grond voor is. Het beschermt hen tegen willekeurige en onevenredige maatregelen. Toch is het ook een waarschuwing. De rechter heeft niet gezegd dat er geen fraude is in de zorg. Hij heeft alleen gezegd dat de aanpak van Menzis niet door de beugel kan. Het is dus niet zo dat zorgverzekeraars nu helemaal niets meer mogen doen tegen fraude. Ze moeten alleen de juiste middelen kiezen. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben. Het dwingt zorgverzekeraars om na te denken over hun fraudebestrijdingsstrategie. Ze zullen op zoek moeten naar andere manieren om misbruik tegen te gaan, zonder daarbij de wet te overtreden. Een paar dingen die daarbij belangrijk zijn: - Zorgverzekeraars moeten duidelijk kunnen maken waarom een zorgaanbieder verdacht wordt. - Er moet altijd ruimte zijn voor wederhoor voordat er maatregelen worden genomen. - De inzet van zware juridische middelen moet worden voorbehouden aan situaties waar dat echt nodig is. Het is een leerzaam moment voor de hele sector. Fraude bestrijden is belangrijk, maar het mag nooit ten koste gaan van zorgvuldige procedures en rechtsbescherming. Dat is precies wat de rechter hier heeft benadrukt. ### Een oproep tot bezinning Misschien is dit wel het moment voor zorgverzekeraars om hun aanpak te heroverwegen. In plaats van te kiezen voor de zwaarste juridische middelen, zouden ze meer kunnen investeren in preventie en het vroegtijdig signaleren van afwijkingen. Dat is niet alleen effectiever, maar ook rechtvaardiger. Het verhaal van Menzis laat zien dat goedbedoelde maatregelen soms verkeerd uitpakken. Het is een les die we allemaal ter harte kunnen nemen, of we nu in de zorg werken of niet. Soms is de beste aanpak niet de meest strenge, maar de meest zorgvuldige. De discussie over fraude in de zorg is nog lang niet voorbij. Maar dankzij deze uitspraak is wel duidelijk dat er grenzen zijn. En dat is maar goed ook.