Menzis teruggefloten: wat betekent dit voor uw zorg?

Margriet Bos · 2026-08-10

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorgwereld: de strijd tegen fraude. Recentelijk werd zorgverzekeraar Menzis door de rechter teruggefloten. De aanleiding? Het toepassen van de anti-fraude wet Bibob in de langdurige zorg. Maar wat betekent dit nu precies voor u als professional of als cliënt? En ging Menzis echt te ver? Laten we eens rustig kijken naar wat er is gebeurd. De rechtbank oordeelde dat Menzis te ver ging door de Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur (Bibob) in te zetten. Deze wet is oorspronkelijk bedoeld om overheden te beschermen tegen criminele invloeden bij vergunningen en subsidies. Maar zorgverzekeraars zijn geen overheid. Het is dan ook opmerkelijk dat Menzis deze wet gebruikte om zorgaanbieders te screenen. ### Wat is de Wet Bibob precies? De Wet Bibob is een instrument dat overheden kunnen inzetten om te voorkomen dat zij onbewust criminele activiteiten faciliteren. Denk hierbij aan het verlenen van een horecavergunning of een bouwvergunning. Het doel is om de integriteit van de aanvrager te toetsen. Maar in de zorg? Dat is een heel ander speelveld. Menzis probeerde deze wet in te zetten om zorgaanbieders in de langdurige zorg te screenen op mogelijke fraude. Op zich een nobel streven, want fraude in de zorg kost ons allemaal geld. Toch oordeelde de rechter dat dit niet de juiste weg is. En dat roept de vraag op: waar ligt de grens tussen preventie en het onterecht verdachten maken van zorgprofessionals? ### De impact op zorgaanbieders Voor zorgaanbieders voelt dit als een opluchting. De afgelopen jaren was er veel onrust over de toenemende controle en administratieve lasten. Veel zorgverleners gaven aan dat ze het gevoel hadden dat er meer wantrouwen was dan vertrouwen. En dat terwijl de meeste zorgaanbieders gewoon goed werk leveren. Een zorgondernemer vertelde ons: "Het voelde alsof we verdachten waren, terwijl we dag in dag uit ons best doen voor onze cliënten. Het is fijn dat de rechter hier een grens heeft getrokken." Dat gevoel van wantrouwen is begrijpelijk. Niemand wil het gevoel hebben dat er constant over je schouder wordt meegekeken. Aan de andere kant begrijpen we ook dat zorgverzekeraars hun verantwoordelijkheid nemen. De zorgkosten stijgen namelijk elk jaar, en een deel daarvan gaat verloren aan fraude. ### Wat betekent dit voor u? Of u nu zorgprofessional bent of iemand die zorg nodig heeft, dit vonnis heeft gevolgen. Voor zorgprofessionals betekent het dat er meer duidelijkheid komt over welke controles wel en niet zijn toegestaan. Voor cliënten betekent het dat de zorg toegankelijk blijft, zonder dat er onterechte barrières worden opgeworpen. Het is een delicate balans. Enerzijds willen we dat er streng wordt gecontroleerd om misbruik te voorkomen. Anderzijds moeten zorgaanbieders niet worden belemmerd in hun belangrijke werk. De uitspraak van de rechter geeft hier een duidelijke richting aan. ### De toekomst van fraudebestrijding De vraag is nu: hoe gaat Menzis (en andere zorgverzekeraars) verder met fraudebestrijding? Er zijn genoeg andere manieren om integriteit te waarborgen zonder de grenzen van de wet te overschrijden. Denk aan gerichte steekproeven, betere data-analyse en een betere samenwerking met toezichthouders. Het is belangrijk dat we blijven nadenken over hoe we fraude kunnen voorkomen, zonder dat dit ten koste gaat van het vertrouwen in de zorg. Want uiteindelijk draait alles om één ding: goede zorg voor iedereen die het nodig heeft. De uitspraak van de rechter is dus niet het einde van de strijd tegen fraude, maar wel een belangrijk moment van bezinning. Het dwingt ons om na te denken over de vraag: hoe ver mogen we gaan in onze zoektocht naar integriteit?