Menzis teruggefloten: ging de zorgverzekeraar te ver in de strijd tegen fraude?

Margriet Bos · 2026-08-10

Het is een onderwerp dat zorgverzekeraars en zorgverleners al een tijdje bezighoudt: fraude in de langdurige zorg. Maar nu is er een opmerkelijke ontwikkeling. De rechter heeft zorgverzekeraar Menzis op de vingers getikt. De aanleiding? Het toepassen van de anti-fraude wet Bibob. Vraag is: liep Menzis te hard van stapel in zijn aanpak van fraude? ### Wat is de Bibob-wet precies? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Bibob, is oorspronkelijk bedoeld om overheden te beschermen tegen criminele invloeden. Denk aan vergunningen of subsidies die in verkeerde handen vallen. Het is een stevig instrument. Maar nu gebruikt een zorgverzekeraar deze wet dus ook. Dat is opvallend, want Bibob is lang niet altijd geschikt voor de zorgsector. De rechter oordeelde dat Menzis te ver ging. Dat betekent niet dat fraude geen probleem is. Integendeel. Maar de manier waarop Menzis te werk ging, strookte niet met de wet. Het is een dunne lijn tussen grondig controleren en iemand onterecht beschuldigen. ### Waarom dit relevant is voor de zorgsector Voor zorgverleners en instellingen is dit een belangrijk signaal. Het laat zien dat zorgverzekeraars niet zomaar alle middelen mogen inzetten in hun strijd tegen fraude. Er zijn grenzen. En die grenzen worden nu dus ook door de rechter bewaakt. Dat is goed nieuws voor zorgaanbieders die zich onterecht geviseerd voelen. Tegelijkertijd is het ook een wake-upcall. Fraude blijft een serieus probleem. Naar schatting gaat het jaarlijks om honderden miljoenen euro's die onterecht worden gedeclareerd. Dat geld gaat uiteindelijk ten koste van de zorg voor mensen die het echt nodig hebben. Dus ergens is de inzet van Menzis wel te begrijpen. ### Wat betekent dit voor zorgverleners? Het vonnis heeft directe gevolgen voor hoe zorgverzekeraars met zorgverleners omgaan. Een paar punten om in de gaten te houden: - **Zorgvuldigheid voorop**: zorgverzekeraars moeten eerst andere middelen inzetten voordat ze aan Bibob denken. - **Rechtszekerheid**: zorgverleners mogen verwachten dat er zorgvuldig met hun gegevens wordt omgegaan. - **Meldingen**: als u als zorgverlener te maken krijgt met een Bibob-toets, is het verstandig om juridische hulp in te schakelen. Het is dus niet zo dat fraudeurs vrij spel krijgen. Maar de aanpak moet wel zorgvuldig en rechtmatig zijn. Dat is in het belang van iedereen. ### De balans tussen controleren en vertrouwen Het blijft een lastige balans. Aan de ene kant willen we dat er streng gecontroleerd wordt. Niemand wil dat zorgbudgetten worden misbruikt. Aan de andere kant moet er ook ruimte blijven voor vertrouwen. Zorgverleners doen in de overgrote meerderheid van de gevallen gewoon goed werk. Ze verdienen het niet om op voorhand als fraudeur te worden behandeld. "Vertrouwen is goed, maar controle is beter", zei ooit iemand. Maar controle mag nooit doorslaan in wantrouwen. Dat is precies wat er nu is gebeurd bij Menzis. ### Wat kunt u zelf doen? Bent u zorgverlener of heeft u een zorginstelling? Zorg dan dat uw administratie op orde is. Dat is de beste bescherming tegen eventuele beschuldigingen. Documenteer alles zorgvuldig en wees transparant over uw werkwijze. Zo maakt u het uzelf een stuk makkelijker als er ooit vragen komen. En mocht u toch te maken krijgen met een Bibob-toets? Schakel dan tijdig een specialist in. Het is geen zaak om lichtvaardig mee om te gaan. ### Tot slot De uitspraak van de rechter is een duidelijk signaal. Fraude aanpakken is belangrijk, maar het moet wel binnen de kaders van de wet gebeuren. Menzis heeft een les geleerd. En de rest van de zorgsector kan daar haar voordeel mee doen. Het is nu afwachten hoe zorgverzekeraars hun aanpak gaan bijstellen. Eén ding is zeker: de discussie over fraude en controle in de zorg is nog lang niet voorbij.