Menzis teruggefloten: wat de Bibob-uitspraak betekent voor de zorg

Margriet Bos · 2026-08-10

De rechtbank heeft zorgverzekeraar Menzis op de vingers getikt. De reden? Het toepassen van de anti-fraude wet Bibob in de langdurige zorg. Dat klinkt misschien als een technisch juridisch detail, maar het heeft grote gevolgen. Niet alleen voor Menzis, maar voor de hele zorgsector. En misschien ook wel voor u, als u zorg krijgt of iemand daarbij helpt. Het vonnis roept een belangrijke vraag op: ging Menzis te ver in de strijd tegen fraude? Of is dit juist een terechte correctie op een te streng beleid? Laten we eens rustig kijken naar wat er precies is gebeurd en wat dit betekent. ### Wat is de Bibob-wet eigenlijk? De Wet Bibob (Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) is oorspronkelijk bedoeld om overheden te beschermen tegen criminele invloeden. Denk aan een café dat wordt gebruikt voor drugshandel of een transportbedrijf dat witwasconstructies draait. Overheden kunnen dan een vergunning weigeren of intrekken. Maar zorgverzekeraars zoals Menzis gebruiken deze wet ook. Zij willen voorkomen dat zorgaanbieders met criminele connecties zorg declareren bij de verzekeraar. Dat klinkt logisch, toch? Niemand wil dat zorgfraude geld wegsnoept van echte zorg. Maar de rechtbank vond dus dat Menzis te ver ging. Het toepassen van Bibob in de langdurige zorg bleek juridisch niet houdbaar. ### Waarom de rechter ingreep De rechter oordeelde dat Menzis de wet niet op deze manier mocht inzetten. De wet is bedoeld voor bestuursorganen, niet voor private zorgverzekeraars. Dat is een belangrijk onderscheid. Menzis is weliswaar een zorgverzekeraar met een publieke taak, maar blijft een private organisatie. En die mag niet zomaar dezelfde bevoegdheden claimen als een overheidsinstantie. Daar komt nog iets bij: de toepassing van Bibob kan enorme gevolgen hebben voor zorgaanbieders. Een zorginstelling die wordt geweigerd of geschorst, verliest niet alleen een contract. Die verliest ook haar reputatie, haar cliënten en mogelijk haar bestaansrecht. En dat terwijl de beschuldiging nog niet eens bewezen is. De rechtbank vond dat Menzis hier te lichtvaardig mee omging. ### De balans tussen fraudebestrijding en zorg Natuurlijk is het belangrijk om fraude in de zorg aan te pakken. Jaarlijks gaat er veel geld verloren aan onterechte declaraties. Dat is geld dat anders naar goede zorg had kunnen gaan. Maar er is een dunne lijn tussen streng controleren en onterecht beschuldigen. Stel u voor: u runt een klein zorgbedrijf dat dagelijks ouderen helpt met persoonlijke verzorging. U heeft een goed team, tevreden cliënten en een gezonde administratie. Dan krijgt u opeens te maken met een Bibob-toets die u niet begrijpt. Uw contract hangt aan een zijden draadje. En u heeft weinig mogelijkheden om u te verdedigen. Dat is precies waar de rechter een streep door zette. > "Zorgverzekeraars moeten fraude aanpakken, maar niet ten koste van zorgaanbieders die niets misdaan hebben." - Een zorgjurist over de uitspraak ### Wat betekent dit voor zorgaanbieders? Voor zorgaanbieders is deze uitspraak een opluchting. Het betekent dat zij niet meer zomaar onderworpen kunnen worden aan een Bibob-toets door een verzekeraar. Dat schept duidelijkheid en rust. Maar het betekent niet dat fraude nu ongestraft kan blijven. Er zijn andere wegen om fraude aan te pakken, zoals reguliere controles en meldingen bij de inspectie. Toch is er ook een keerzijde. Sommige zorgaanbieders waren juist blij met de strenge aanpak. Zij hadden last van oneerlijke concurrentie van bedrijven die wel fraudeerden. Nu die Bibob-toets wegvalt, kan die oneerlijke concurrentie weer toenemen. Het is dus een gemengd beeld. ### Wat betekent dit voor zorgverzekeraars? Voor Menzis en andere zorgverzekeraars is dit een domper. Zij moeten nu op zoek naar andere manieren om hun zorginkoop te beschermen. Dat kan betekenen dat zij strengere contractvoorwaarden opstellen of meer zelf controleren. Maar dat kost tijd en geld. En het risico bestaat dat zij voorzichtiger worden in het aangaan van contracten met nieuwe zorgaanbieders. Dat kan weer leiden tot minder keuzevrijheid voor cliënten. ### De rol van de overheid Misschien is dit wel het belangrijkste punt: de overheid moet duidelijke regels stellen. De wet Bibob is niet gemaakt voor de zorgsector. Als de overheid wil dat zorgverzekeraars deze wet kunnen gebruiken, dan moet zij de wet aanpassen. Anders blijft het juridisch getouwtrek bestaan. Dat is slecht voor iedereen: voor verzekeraars, voor zorgaanbieders en vooral voor de cliënten die afhankelijk zijn van goede zorg. ### Tot slot De uitspraak over Menzis is een belangrijk signaal. Het laat zien dat zorgverzekeraars niet boven de wet staan. Ook zij moeten zich houden aan de regels. En dat is maar goed ook. Want zorg gaat over mensen, niet over administratieve processen. Laten we hopen dat alle partijen nu constructief verder gaan. Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: goede, eerlijke en betaalbare zorg voor iedereen.