Waarom we mensen met dementie niet tot een diagnose zouden moeten reduceren

Margriet Bos · 2026-11-12

Toen Anne-Mei The haar boek 'Wie zien wij – en wie zien wij niet meer?' presenteerde, zei ze iets dat blijft hangen: "De sociale benadering begint met het zien van de mens." Simpel gezegd, maar in de praktijk best lastig. Want zodra iemand een diagnose krijgt, sluipt er iets sluips in: we gaan diegene steeds vaker door de bril van die diagnose bekijken. En daarmee verliezen we de persoon zelf uit het oog. ### Wat de sociale benadering eigenlijk betekent De sociale benadering van dementie draait niet om wat iemand niet meer kan, maar om wat er nog wél is. Om relaties, gewoontes, verhalen en verlangens. The ontwikkelde deze aanpak jaren geleden al in de dementiezorg, en nu blijkt dat dezelfde gedachte breed toepasbaar is. Ook buiten de zorg, en in andere sectoren waar mensen kwetsbaar zijn. Dat klinkt misschien logisch. Toch is het in de dagelijkse praktijk vaak anders. Een cliënt wordt een dossier. Een mens wordt een label. En voor je het weet bepaalt het label hoe we met iemand omgaan. ### De mens achter het dossier Denk aan een oudere mevrouw die valt en daardoor bang is geworden om alleen thuis te zijn. Natuurlijk is er dan een diagnose of een risicoprofiel. Maar er is ook een dochter die elke dag belt. Een tuin waar ze vroeger uren in doorbracht. Een kat die op hetzelfde kussen slaapt. Als je alleen naar het valrisico kijkt, kies je misschien voor een standaardoplossing. Kijk je naar de mens, dan zoek je naar iets dat past bij haar leven. Dat verschil is precies waar het hier om gaat. > "Reduceer mensen niet tot een diagnose. Zie eerst wie er voor je zit, en pas daarna wat er aan de hand is." ### Waarom dit ook voor jou als professional uitmaakt Als je werkt met persoonsalarmering of veiligheid voor senioren, dan herken je dit waarschijnlijk. Je hebt te maken met mensen die zelfstandig willen blijven wonen. Mensen die niet willen dat hun hele identiteit draait om wat ze niet meer kunnen. Een persoonlijk alarm is dan geen technisch dingetje dat je even ophangt. Het is een keuze die je samen maakt, vanuit een gesprek. Wat vindt iemand belangrijk? Waar is diegene bang voor? En hoe kan een oplossing daarop aansluiten? De sociale benadering geeft je daarvoor een handvat. Het begint met luisteren, niet met een checklist. En eerlijk? Dat kost soms iets meer tijd. Maar het levert ook oplossingen op die mensen écht gebruiken, in plaats van oplossingen die in een la verdwijnen. ### Van diagnose naar dialoog Wat The laat zien, is dat een diagnose nooit het hele verhaal is. Het is één hoofdstuk. De kunst is om de rest van het boek te blijven lezen. Dat geldt voor de dementiezorg, voor de thuiszorg, en net zo goed voor de wereld van persoonsalarmering. Dus de volgende keer dat je tegenover iemand zit met een label of een beperking: kijk even verder. Vraag naar het leven achter het dossier. Vaak vind je daar precies de aanwijzingen voor een oplossing die werkt – en die iemand het gevoel geeft dat die gezien wordt.