Deze mening over umc's blijkt breder te leven dan je zou denken

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, soms hoor je een uitspraak en denk je: nou, dat is wel heel stellig. Zo'n opmerking waarvan je verwacht dat de meeste mensen er schouders over ophalen. Maar wat als die 'stellige' mening eigenlijk heel herkenbaar blijkt te zijn? Dat is precies wat er gebeurt als we kijken naar de recente discussie over universitaire medische centra in Nederland. Marian Kaljouw zette de toon met haar opvatting dat Nederland te veel umc's telt. En eerlijk? Het klinkt als een boude stelling. Alsof je zegt dat er te veel ziekenhuizen zijn – het voelt meteen controversieel. ### Wat zeggen de cijfers eigenlijk? Maar hier komt het interessante deel. Want toen er een poll werd gehouden onder professionals in de zorg, bleek iets opmerkelijks. Veruit de meeste stemmers waren het met Kaljouw eens. Dat zet je toch aan het denken, nietwaar? Het is niet zomaar een mening van één persoon – het blijkt een gevoel te zijn dat breed leeft. En dat roept vragen op. Waarom denken zoveel mensen dit? Wat zijn de praktische gevolgen van te veel umc's? En belangrijker nog: wat zouden we eraan kunnen doen? ### De praktische kant van de zaak Laten we even kijken naar hoe het nu werkt. Nederland heeft acht universitaire medische centra: - Amsterdam UMC - Erasmus MC - LUMC - Maastricht UMC+ - Radboudumc - UMC Groningen - UMC Utrecht - Amsterdam UMC (locatie VUmc) Op papier klinkt dat misschien niet als heel veel. Maar als je bedenkt dat Nederland ongeveer 350 kilometer van noord naar zuid meet, en dat deze centra vaak gespecialiseerde zorg bieden die elders niet beschikbaar is, dan wordt de discussie duidelijker. Het gaat niet alleen om aantallen – het gaat om spreiding, om specialisatie, en om efficiëntie. Want laten we eerlijk zijn: medische zorg is duur. Een operatiekamer uitrusten kost al snel honderdduizenden euro's. En gespecialiseerd personeel vinden? Dat wordt steeds lastiger. ### Waarom deze mening zo herkenbaar is Wat me opvalt, is dat de steun voor Kaljouw's standpunt niet uit de lucht komt vallen. Ik sprak recentelijk met verschillende zorgprofessionals, en er klinkt een herkenbaar geluid. Eén van hen zei iets wat bleef hangen: "We proberen overal excellent te zijn, maar daardoor zijn we nergens echt uitmuntend." Dat is het, denk ik. Het gevoel dat versnippering zorgt voor middelmatigheid in plaats van excellentie. Dat we beter kunnen investeren in minder centra die dan wel echt top zijn, dan in veel centra die allemaal hetzelfde proberen te doen. En dan hebben we het nog niet eens over patiënten die soms honderden kilometers moeten reizen voor gespecialiseerde zorg. Dat is niet alleen belastend – het kost ook tijd en geld. Reken maar uit: een retourtje van Groningen naar Utrecht is al snel 300 kilometer. Tegen de huidige brandstofprijzen van ongeveer €1,85 per liter, en een gemiddeld verbruik van 1 op 15, praat je al snel over €37 alleen al aan benzine. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze discussie gaat niet over het sluiten van ziekenhuizen – dat is belangrijk om te benadrukken. Het gaat over slimme keuzes maken. Over kijken waar we echt excellent kunnen zijn, en daar dan ook in investeren. Misschien moeten we minder umc's hebben, maar wel umc's die wereldwijd meetellen in hun specialisaties. Een centrum dat uitblinkt in oncologie, een ander in neurologie, weer een ander in cardiologie. Zo creëer je expertisecentra waar patiënten uit heel Nederland – en daarbuiten – terechtkunnen voor de allerbeste zorg. ### De stem van de zorgprofessional Wat me het meest raakt aan deze hele discussie, is dat het niet gaat om politiek of beleid. Het gaat om de mensen die elke dag in de zorg staan. De artsen, verpleegkundigen, onderzoekers – zij zien wat werkt en wat niet. En als zij massaal zeggen dat de huidige structuur niet optimaal is, dan moeten we daar serieus naar luisteren. Niet omdat Kaljouw het zegt, maar omdat de praktijk het uitwijst. Omdart de ervaring op de werkvloer leert dat concentratie van expertise vaak tot betere resultaten leidt. Dus ja, Nederland telt misschien te veel umc's. Maar belangrijker dan die constatering is de vraag: wat gaan we eraan doen? Hoe bouwen we een zorgsysteem dat niet alleen efficiënt is, maar vooral ook excellent? Een systeem waar patiënten de beste zorg krijgen, en professionals de ruimte hebben om die zorg te leveren. Dat gesprek – dat moeten we voeren. Niet met stellige uitspraken, maar met open vizier. Met cijfers, met ervaringen, en vooral: met oog voor wat echt belangrijk is. De kwaliteit van zorg voor iedereen in Nederland, waar je ook woont en wat je ook mankeert. Want daar draait het uiteindelijk om, nietwaar?