Deze mening over umc's blijkt veel meer mensen te delen dan gedacht

Margriet Bos · 2026-08-28

We zaten er met z'n allen naast. Toen Marian Kaljouw vorige week verkondigde dat Nederland te veel umc's telt, leek het een behoorlijk radicale uitspraak. Iets voor een enkeling die graag tegen de stroom in zwemt. Maar wat bleek? De werkelijkheid is heel anders. De poll die we uitzetten, bracht iets fascinerends aan het licht. Veruit de meeste stemmers - ik heb het over een overweldigende meerderheid - zijn het gewoon met haar eens. Dat zette me aan het denken. Waarom voelen zoveel mensen dit zo? En wat zegt dat over hoe we tegen onze gezondheidszorg aankijken? ### Waarom dit gesprek eigenlijk best belangrijk is Laten we even teruggaan naar het begin. Umc's, oftewel universitaire medische centra, zijn de topklinieken van ons land. Plekken waar onderzoek, onderwijs en patiëntenzorg samenkomen. Ze zijn ontzettend belangrijk, daar twijfelt niemand aan. Maar de vraag is: hoeveel hebben we er nodig? En vooral: waar? Kaljouw's punt ging niet over kwaliteit. Dat snap ik ook wel - die is in umc's vaak uitstekend. Haar zorg zit 'm in de spreiding. En blijkbaar raakt dat een gevoelige snaar bij heel veel mensen. Misschien omdat we allemaal wel een keer met de zorg te maken krijgen. Of omdat we zien hoe complex het systeem soms is. ### Wat mensen precies zeggen over umc's Toen ik de reacties las, vielen me een paar dingen op: - Mensen maken zich zorgen over concentratie van kennis - Er is angst voor afhankelijkheid van enkele grote centra - Reistijd speelt een grotere rol dan we soms denken - De balans tussen topzorg en basiszorg voelt voor velen zoek Het gekke is, ik herken dat zelf ook. Toen mijn moeder een paar jaar geleden specialistische zorg nodig had, moesten we uren reizen. Dat was zwaar voor haar, en ook voor ons als familie. En ik vroeg me af: kan dit niet dichterbij? ### De menselijke kant van de cijfers Hier zit 'm volgens mij de kneep. We praten vaak over systemen, over structuren, over efficiëntie. Maar achter elke umc-discussie zitten mensen. Patiënten die moe zijn van reizen. Families die tussen werk en zorgbezoek moeten schipperen. En zorgverleners die het beste willen doen, maar soms het gevoel hebben tussen wal en schip te vallen. Een van de reacties die me bijbleef, kwam van iemand uit Groningen. "We hebben hier fantastische zorg," schreef ze. "Maar voor echt specialistische dingen moet ik altijd naar het westen. Alsof kennis alleen daar bestaat." Dat gevoel, dat regionale trots vermengd met frustratie, kwam vaker terug. ### Waar gaan we nu heen? Deze poll-uitslag is geen oplossing, dat snap ik. Maar het is wel een signaal. Een signaal dat we misschien anders moeten kijken naar hoe we zorg organiseren. Niet vanuit gebouwen en instituten, maar vanuit mensen en hun behoeften. Want laten we eerlijk zijn - de wereld verandert. Technologie maakt steeds meer mogelijk. Telemedicine bestaat. Expertise kan gedeeld worden op manieren die tien jaar geleden nog science fiction waren. Misschien is het tijd om het gesprek daarover veel harder te voeren. Wat me vooral opviel, is dat bijna niemand zei: "umc's moeten weg." Dat was het punt niet. Het ging over verdeling. Over toegankelijkheid. Over het idee dat goede zorg niet alleen in enkele steden mag huizen. ### Een laatste gedachte Ik blijf erbij - dit gesprek is belangrijk. Niet omdat we allemaal gezondheidszorgexperts zijn, maar omdat we allemaal gebruikers zijn. Of dat ooit worden. Onze stem telt. Onze ervaringen tellen. En blijkbaar zijn veel meer mensen bereid die stem te laten horen dan we dachten. Misschien moeten we vaker dit soort gesprekken voeren. Niet vanuit angst of wantrouwen, maar vanuit de vraag: hoe kunnen we het beter doen? Voor iedereen. Dichtbij waar mensen zijn. Met oog voor wat echt nodig is. Want dat is uiteindelijk waar het om draait, toch? Zorg die er is wanneer je haar nodig hebt. Dichtbij genoeg om bereikbaar te zijn. Goed genoeg om vertrouwen in te hebben. Dat wensen we allemaal voor onszelf en voor de mensen van wie we houden.