Deze mening over umc's blijkt veel gedeelder dan gedacht

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, ik zat laatst met een collega te praten over de gezondheidszorg in Nederland. En toen kwam het ter sprake: Marian Kaljouw en haar uitspraak dat Nederland te veel umc's heeft. Ik moet bekennen, ik dacht eerst: nou, dat is een behoorlijk stevige stelling. Maar toen zag ik de poll-uitslag. En wat bleek? Het is helemaal niet zo'n boude stelling als ik dacht. Sterker nog, veruit de meeste stemmers zijn het met haar eens. Dat zette me aan het denken. Want als zo veel mensen dit vinden, wat zegt dat dan over hoe we tegen ons zorgsysteem aankijken? ### Wat maakt een umc eigenlijk uniek? Laten we even teruggaan naar de basis. Een umc, oftewel een universitair medisch centrum, is meer dan alleen een ziekenhuis. Het combineert patiëntenzorg met onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Dat klinkt prachtig, maar het brengt ook complexiteit met zich mee. En kosten. Heel veel kosten. De vraag die Kaljouw impliciet stelt is deze: hebben we echt acht van deze centra nodig in een land van ongeveer 17 miljoen inwoners? Voor de duidelijkheid: dat zijn de umc's in Amsterdam (twee), Rotterdam, Utrecht, Leiden, Groningen, Maastricht en Nijmegen. ### De stem van het publiek Toen ik die poll-uitslag zag, realiseerde ik me iets belangrijks. Dit is niet zomaar een mening van één persoon. Dit is een breed gedeeld gevoel onder professionals en waarschijnlijk ook onder burgers. En dat roept vragen op: - Is onze zorgverdeling nog wel optimaal? - Leveren al deze umc's voldoende meerwaarde om hun bestaan te rechtvaardigen? - Zijn er mogelijkheden voor samenwerking of specialisatie? Ik sprak recentelijk met een zorgmanager die me vertelde: "Soms voelt het alsof umc's elkaar beconcurreren in plaats van aanvullen. Iedereen wil de nieuwste technologie, de beste onderzoekers. Maar is dat altijd in het belang van de patiënt?" ### De praktische kant van de zaak Laten we eens naar de cijfers kijken. Een gemiddeld umc heeft duizenden medewerkers in dienst en een begroting die loopt in de honderden miljoenen euro's. De gebouwen zelf zijn vaak enorme complexen van tienduizenden vierkante meters. Het onderhoud alleen al kost fortuinen. Maar het gaat niet alleen om geld. Het gaat ook om bereikbaarheid. Voor iemand in Zeeland is het umc in Groningen bijna 300 kilometer verderop. Dat is ruim drie uur rijden onder optimale omstandigheden. Voor ouderen of mensen met mobiliteitsproblemen is dat een enorme barrière. ### Een blik naar de toekomst Wat me het meest bezighoudt is dit: hoe ziet onze ideale zorginfrastructuur er over tien jaar uit? Moeten we streven naar minder, maar sterkere umc's? Of juist naar betere regionale spreiding? De meningen zijn verdeeld, maar de poll suggereert een duidelijke richting. Een specialist verwoordde het treffend: "We kunnen niet excellent zijn in alles overal. Specialisatie en concentratie van hoogcomplexe zorg zouden patiënten beter kunnen bedienen." ### Wat betekent dit voor jou? Als professional in de zorgsector raakt deze discussie je waarschijnlijk direct. Maar ook als burger is het relevant. Want uiteindelijk betaalt iedereen mee aan dit systeem via zorgpremies en belastingen. En nog belangrijker: iedereen kan er ooit afhankelijk van worden. De consensus in de poll is opvallend. Het laat zien dat Kaljouw's standpunt niet radicaal of extreem is, maar juist aansluit bij wat veel mensen al langer voelen. De vraag is nu: wat doen we met deze kennis? Verandering in de zorg gaat traag. Heel traag. Maar bewustwording is de eerste stap. En die is nu gezet. Het gesprek is begonnen, en dat is misschien wel het belangrijkste resultaat van deze hele discussie. Dus de volgende keer dat je over umc's hoort, vraag jezelf dan af: wat vind ik eigenlijk? En waarom? Want zoals deze poll laat zien, je bent waarschijnlijk niet de enige met die mening.