Deze mening over umc's blijkt verrassend breed gedeeld

Margriet Bos · 2026-08-28

Stel je voor dat je al jaren in de zorg werkt. Je ziet de ontwikkelingen, je hoort de discussies, en dan komt er iemand met een uitspraak die alles op scherp zet. Marian Kaljouw deed dat. Ze zei iets wat velen misschien dachten, maar niet hardop durfden te zeggen: Nederland heeft te veel umc's. En weet je wat het gekke is? Die zogenaamd 'boude' stelling blijkt helemaal niet zo boud te zijn. Het voelt een beetje als wanneer je denkt dat je de enige bent die iets vindt, en dan blijkt dat bijna iedereen er hetzelfde over denkt. Dat is precies wat er gebeurde. ### Wat de poll ons echt vertelt Toen we de stelling voorlegden aan professionals, was de uitkomst duidelijk. Veruit de meeste stemmers bleken het met Kaljouw eens te zijn. Dat zegt iets. Het zegt iets over hoe er in de sector wordt gedacht over de huidige structuur. Het zijn niet alleen bestuurders of beleidsmakers die deze vraag stellen - het leeft breed. Laat ik het zo zeggen: soms heb je iemand nodig die de kat de bel aanbindt. Iemand die zegt wat anderen misschien fluisteren. En als dan blijkt dat die mening gedeeld wordt door zoveel mensen, dan is dat meer dan alleen een opinie. Dan is het een signaal. ### Waarom deze discussie nu? Je vraagt je misschien af waarom dit nu speelt. De zorg verandert, dat weten we allemaal. De druk op het systeem neemt toe, de kosten stijgen, en de vraag naar kwaliteit blijft onverminderd hoog. In zo'n context wordt elke keuze, elke structuur, elk onderdeel van het systeem onder de loep genomen. En umc's? Dat zijn natuurlijk de grote, academische centra. Ze zijn cruciaal voor onderzoek, voor complexe zorg, voor onderwijs. Maar de vraag die steeds vaker klinkt is: hebben we er wel zoveel nodig? Kunnen we ze efficiënter organiseren? Kunnen we taken anders verdelen? Hier zijn een paar punten die regelmatig terugkomen in de discussie: - De spreiding van umc's over het land - De overlap in gespecialiseerde zorg - De kosten versus de opbrengsten - De relatie met perifere ziekenhuizen - De toekomstbestendigheid van het model Het zijn geen eenvoudige vragen. En er zijn zeker geen eenvoudige antwoorden. Maar dat ze gesteld worden, dat er over gesproken wordt - dat is op zichzelf al belangrijk. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als professional in de zorg merk je deze discussie waarschijnlijk in je dagelijkse werk. Misschien in de samenwerking met umc's, misschien in de doorverwijzingen, misschien in de manier waarop zorg georganiseerd wordt. Het is geen abstract gesprek - het raakt direct aan hoe patiënten zorg krijgen. En dat is precies waar het om draait, toch? Uiteindelijk gaat het niet om structuren of systemen op zich. Het gaat om de mensen die zorg nodig hebben. Om de kwaliteit die we ze kunnen bieden. Om de toegankelijkheid van die zorg. 'De beste structuur is diegene die de beste zorg mogelijk maakt.' Die uitspraak hoor ik vaak. En hij klopt. Maar wat die beste structuur dan is? Daarover verschillen de meningen. Of toch niet? De uitkomst van deze poll suggereert dat er meer consensus is dan we dachten. ### Een blik vooruit Wat nu? Een poll is natuurlijk maar een momentopname. Het is een peiling, een check. Het vertelt ons hoe mensen nu denken. Maar het verandert nog niets aan de realiteit. Toch denk ik dat zulke signalen belangrijk zijn. Ze laten zien dat er draagvlak is voor een gesprek. Voor een kritische blik. Voor het stellen van vragen die misschien ongemakkelijk zijn, maar wel nodig. De komende tijd zal deze discussie vast verder gaan. Er zullen meer stemmen klinken, meer argumenten worden uitgewisseld, meer data worden aangevoerd. En dat is goed. Want alleen door het gesprek te voeren, door verschillende perspectieven te horen, kunnen we tot betere oplossingen komen. Voor nu blijft het feit dat Kaljouw niet alleen staat in haar denken. Dat veel professionals het met haar eens zijn. Dat zegt iets over de staat van onze zorg, over de vragen die leven, over de richting waarin we mogelijk moeten denken. Het gesprek is begonnen. En dat is misschien wel het belangrijkste van alles.