Deze mening over umc's blijkt veel breder gedragen dan je denkt

Margriet Bos · 2026-08-28

Laat ik eerlijk zijn, ik was een beetje verrast. Toen ik de stelling van Marian Kaljouw voor het eerst las – dat Nederland te veel umc's telt – dacht ik: nou, dat is een stevige uitspraak. Het voelde als een mening die je in je eentje hebt, misschien aan de keukentafel. Maar wat blijkt? Verreweg de meeste mensen die meededen aan de poll zijn het met haar eens. Dat zet je aan het denken, vind je niet? ### Waarom deze discussie eigenlijk belangrijk is Het gaat hier natuurlijk niet zomaar om een mening. Het raakt de kern van hoe we onze gezondheidszorg inrichten. Umc's, oftewel universitaire medische centra, zijn ontzettend kostbaar. We hebben het over bedragen van honderden miljoenen euro's per jaar voor de exploitatie van één centrum. En dan hebben we er acht. Acht centra die topzorg leveren, dat zeker, maar ook acht organisaties met enorme overheadkosten. Stel je voor dat je die middelen anders zou kunnen inzetten. Meer verpleegkundigen op de afdelingen, kortere wachtlijsten voor de eerstelijnszorg, of investeringen in preventie. Het zijn keuzes waar we het collectief over moeten hebben. De poll laat zien dat die discussie leeft. Mensen voelen intuïtief aan dat er iets schuurt in het systeem. ### Het gevoel van 'te veel van het goede' Ik spreek regelmatig met zorgprofessionals, en een thema dat vaak terugkomt is versnippering. Specialisten in het ene umc ontwikkelen een bepaalde behandeling, terwijl een umc 50 kilometer verderop hetzelfde doet. Dat leidt tot dubbele investeringen in dure apparatuur en onderzoek. Is dat efficiënt? De meeste poll-stemmers zeggen van niet. - Concentratie van zeer gespecialiseerde zorg kan kwaliteit verhogen. - Schaalvergroting kan leiden tot lagere kosten per behandeling. - Het kan de samenwerking tussen huisartsen en ziekenhuizen verbeteren. Toch is het niet alleen maar een rekensom. Er zit ook een gevoelskant aan. Voor een patiënt uit Groningen is het een stuk verder reizen naar een gespecialiseerd centrum in Rotterdam dan naar het UMCG om de hoek. Bereikbaarheid en nabijheid zijn ook waarden in de zorg. ### Een blik vooruit Wat betekent dit nu? De uitslag van deze poll is geen blauwdruk voor beleid, maar wel een duidelijk signaal. Het laat zien dat het draagvlak voor een kritische blik op ons umc-landschap groot is. Mensen zijn klaar voor een eerlijk gesprek over hervorming, over slimme keuzes, over kwaliteit versus toegankelijkheid. Zoals iemand me ooit zei: 'Soms moet je dingen eenvoudiger maken om ze beter te maken.' Misschien is dat wel de kern. Niet minder zorg, maar slimmere zorg. Niet minder kwaliteit, maar een efficiëntere organisatie. De discussie is geopend, en dat is een gezond teken voor onze samenleving. Laten we hem voeren met respect voor de complexiteit, maar ook met de moed om dingen anders te doen als dat beter is.