Marcel Levi onthult: waarom blijft het ministerie van VWS weg bij Tata Steel-overleg?

Margriet Bos · 2026-07-21

Drie jaar lang zit Marcel Levi in de Expertgroep Gezondheid IJmond. Zijn taak? Onderzoek doen naar de impact van Tata Steel op de gezondheid van omwonenden. Maar er is iets vreemds aan de hand. In al die tijd heeft hij nog nooit een ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aan tafel gezien. Laat staan een minister. Waarom eisen zij geen plek op? Dat is een vraag die steeds harder klinkt. Het is niet alsof het niets met gezondheid te maken heeft. De IJmond-regio, met plaatsen als IJmuiden, Velsen en Beverwijk, ligt op een steenworp afstand van een van de grootste staalfabrieken van Europa. Mensen maken zich zorgen over luchtkwaliteit, fijnstof en mogelijke ziektes. Je zou denken dat VWS dan vooraan staat. Maar nee. ### Wat is de Expertgroep Gezondheid IJmond precies? Deze groep is in het leven geroepen om onafhankelijk advies te geven over gezondheidsrisico's rond Tata Steel. Denk aan longartsen, toxicologen en epidemiologen. Ze kijken naar meetgegevens, analyseren trends en doen aanbevelingen. Het klinkt als een logisch initiatief, toch? Toch ontbreekt er een cruciale stem: die van het ministerie dat verantwoordelijk is voor volksgezondheid. Levi, zelf hoogleraar en oud-voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, is daar duidelijk over. "Het is opvallend dat VWS niet aan tafel zit," zegt hij in een interview. "Je zou verwachten dat zij de verbinding maken tussen de lokale gezondheidszorg en landelijk beleid." ### Waarom is dit een probleem? Het gaat niet alleen om principes. Het gaat om concrete gevolgen. Zonder VWS ontbreekt er een schakel naar landelijke instanties, zoals het RIVM of het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dat maakt het moeilijker om actie te ondernemen op basis van de adviezen. - **Gebrek aan coördinatie:** Adviezen blijven hangen bij de gemeente of provincie, zonder dat er landelijk wordt opgeschaald. - **Minder urgentie:** Als het ministerie niet betrokken is, voelt het voor omwonenden alsof hun gezondheid niet serieus wordt genomen. - **Vertraging in maatregelen:** Zonder VWS duurt het langer om regels aan te scherpen, zoals emissienormen of gezondheidschecks. Stel je voor: je woont in een wijk waar de luchtkwaliteit slecht is. Je maakt je zorgen over je kinderen of je eigen longen. Dan wil je dat de overheid snel handelt. Maar als het ministerie niet eens aan tafel zit, hoe moet dat dan? ### Wat zegt Marcel Levi verder? Levi is niet iemand die snel zijn mond opentrekt. Hij is een wetenschapper pur sang. Maar hij ziet het als zijn plicht om dit aan te kaarten. "Het is niet dat ik VWS wil beschuldigen," zegt hij. "Ik vraag me gewoon af: waarom zijn ze er niet? Het zou de geloofwaardigheid van het hele proces versterken." Hij wijst erop dat andere partijen, zoals het ministerie van Economische Zaken of Infrastructuur, wel deelnemen. Maar gezondheid? Dat blijft onderbelicht. "Het is alsof je een auto repareert zonder naar de motor te kijken," zegt hij. "Je kunt wel aan de buitenkant sleutelen, maar het probleem lost zich niet op." ### Wat betekent dit voor omwonenden? Voor de mensen in de IJmond is het een kwestie van vertrouwen. Ze willen weten dat hun stem wordt gehoord. Dat hun zorgen serieus worden genomen. En dat er niet alleen wordt gepraat, maar ook gehandeld. - **Onzekerheid:** Zonder VWS blijft het onduidelijk wie er verantwoordelijk is voor gezondheidsmaatregelen. - **Frustratie:** Omwonenden voelen zich aan de kant geschoven. - **Risico's:** Langdurige blootstelling aan slechte lucht kan leiden tot gezondheidsproblemen, zoals astma of hart- en vaatziekten. Het is een situatie die vraagt om actie. En niet alleen van de gemeente of provincie, maar ook van Den Haag. ### Wat kan er gebeuren? Er zijn gelukkig mogelijkheden. De Expertgroep kan bijvoorbeeld een formeel verzoek indienen bij VWS om deel te nemen. Of de Tweede Kamer kan vragen stellen. Levi: "Het zou mooi zijn als de minister zelf een keer langskomt. Niet om te praten, maar om te luisteren." Het is een oproep die steeds meer weerklank vindt. Want gezondheid is geen bijzaak. Het is de basis van alles. En als die basis wordt genegeerd, dan heeft dat gevolgen voor ons allemaal. Dus, waar blijft VWS? Het is een vraag die beantwoord moet worden. Voor de mensen in de IJmond, maar ook voor de rest van Nederland.