Waarom mantelzorg bespreekbaar maken het verschil maakt

Margriet Bos · 2026-11-09

Veel medewerkers in zorg en welzijn zorgen naast hun werk ook voor een naaste. Dat kan tijdelijk zijn, maar vaak duurt het jaren. Zonder de juiste ondersteuning lopen ze vroeg of laat vast. Hoe voorkom je dat? Ilse van der Weiden, bestuurslid bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW), deelt haar visie. ### Waarom mantelzorg op de werkvloer aandacht verdient Mantelzorg is geen privézaak die je thuis laat. Het beïnvloedt iemands energie, concentratie en aanwezigheid. “Als werkgever merk je het vaak pas als iemand uitvalt”, zegt Van der Weiden. “Terwijl je het ook eerder kunt signaleren en bespreekbaar maken.” Uit cijfers blijkt dat bijna een kwart van de werknemers in zorg en welzijn mantelzorger is. Vaak gaat het om intensieve zorg voor een ouder, partner of kind. De combinatie met een baan in de zorg – zelf al veeleisend – maakt de druk extra hoog. ### Het gesprek durven aangaan Volgens Van der Weiden schuilt de grootste winst in een open cultuur. “Maak mantelzorg bespreekbaar voordat iemand vastloopt.” Dat betekent niet dat je als werkgever meteen een compleet ondersteuningsprogramma hoeft op te tuigen. Soms is een simpel gesprek al genoeg. > “Een medewerker die zich gehoord voelt, blijft langer gezond en betrokken. Dat is uiteindelijk winst voor iedereen.” Ze adviseert leidinggevenden om actief te vragen hoe het gaat, zonder meteen met oplossingen te komen. “Vaak weten mensen zelf heel goed wat ze nodig hebben. Ze willen alleen de ruimte om het te zeggen.” ### Praktische ondersteuning die werkt Wat kunnen werkgevers concreet doen? Van der Weiden noemt een paar eenvoudige maar effectieve maatregelen: - Flexibele werktijden, zodat mantelzorgtaken ingepast kunnen worden. - Verlofmogelijkheden, zoals kortdurend zorgverlof of onbetaald verlof. - Toegang tot een vertrouwenspersoon of bedrijfsmaatschappelijk werker. - Voorlichting over mantelzorg, bijvoorbeeld via een lunchbijeenkomst. “Het hoeft niet ingewikkeld te zijn”, benadrukt ze. “Als je maar laat zien dat je meedenkt.” ### De rol van het pensioenfonds PFZW zet zich in voor de financiële gezondheid van zorgmedewerkers. Mantelzorg raakt ook dat thema: wie langdurig voor een naaste zorgt, kan minder gaan werken of eerder stoppen. “Wij vinden het belangrijk dat mensen bewust nadenken over hun pensioen, ook als ze mantelzorger zijn”, zegt Van der Weiden. Daarom besteedt het fonds aandacht aan het onderwerp in communicatie en voorlichting. Niet om mensen bang te maken, maar om ze handvatten te geven. “Je hoeft het niet alleen te doen. En je hoeft er niet mee te wachten tot het te laat is.” ### Een cultuur van wederkerigheid Uiteindelijk draait het om een cultuur waarin zorgen voor elkaar normaal is. “In de zorg zorgen we professioneel voor anderen. Laten we diezelfde aandacht ook naar onszelf en onze collega’s hebben”, aldus Van der Weiden. Dat betekent ruimte voor het gesprek, oog voor signalen en concrete ondersteuning. “Als we dat voor elkaar krijgen, voorkomen we veel leed. En dat is uiteindelijk de beste zorg die je kunt bieden.”