Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden, is ook een behandeling kunnen weigeren. Niet omdat het slecht is of niet werkt voor de patiënt, maar omdat het niet passend of verantwoord is. Maar daarvoor moet de arts wel juridische rugdekking krijgen, zegt emeritus hoogleraar Jaap Sijmons. Wat vindt u? Moet de arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Reageer op de Zorgvisie-poll van deze week. ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg klinkt misschien als een modewoord, maar het heeft een duidelijke betekenis. Het gaat om zorg die echt waarde toevoegt voor de patiënt: geen overbodige onderzoeken, geen behandelingen die meer kwaad dan goed doen, en geen ingrepen die puur gebaseerd zijn op protocollen zonder naar de mens te kijken. Soms betekent dat dus ook dat een arts moet durven zeggen: "Dit gaan we niet doen." Dat klinkt misschien hard, zeker als je als patiënt hoopt op een oplossing. Maar denk eens aan een situatie waarin een behandeling medisch gezien geen zin heeft. Dan is het eerlijker om dat duidelijk te zeggen dan om valse hoop te bieden. Toch is dat in de praktijk niet altijd makkelijk. ### Waarom artsen juridische rugdekking nodig hebben Zonder duidelijke regels voelen artsen zich kwetsbaar. Stel je voor: je weigert een behandeling omdat je denkt dat het niet verantwoord is, en vervolgens krijg je een klacht of zelfs een rechtszaak aan je broek. Dat risico schrikt af. Daarom pleit emeritus hoogleraar Jaap Sijmons voor juridische duidelijkheid. Zijn punt is simpel: als we echt passende zorg willen leveren, moeten artsen de ruimte krijgen om nee te zeggen. Niet uit gemakzucht of bezuinigingsoverwegingen, maar vanuit professionele overtuiging. Die ruimte is er nu onvoldoende, en dat is niet alleen slecht voor de arts, maar uiteindelijk ook voor de patiënt. ### Wat betekent dit voor u als zorgprofessional? Als u in de zorg werkt, herkent u dit dilemma vast. U wilt het beste voor uw patiënt, maar u wordt ook geconfronteerd met wachtlijsten, budgetten en soms onrealistische verwachtingen. Het is een lastige balans. - U wilt niemand teleurstellen, maar soms is een eerlijk gesprek beter dan een behandeling die geen effect heeft. - U wilt juridisch veilig zitten, maar zonder duidelijke kaders blijft dat lastig. - U wilt passende zorg leveren, maar dat vraagt ook om lef en heldere richtlijnen. ### De poll van deze week Daarom is het belangrijk dat u uw stem laat horen. De vraag is niet of we behandelingen moeten weigeren om geld te besparen, maar of artsen de ruimte moeten krijgen om professioneel te oordelen. Wat is uw mening? Deze discussie gaat over meer dan alleen regels. Het gaat over vertrouwen tussen arts en patiënt, over eerlijkheid en over de toekomst van onze zorg. Uw stem telt, dus doe mee aan de poll en deel uw ervaringen. ### Tot slot We hopen dat deze bijdrage u aan het denken heeft gezet. Passende zorg is geen kwestie van alles of niets, maar van goed afwegen wat in een specifieke situatie het beste is. En soms is het beste antwoord dus: "Nee, dat gaan we niet doen." Dat is geen falen, maar juist professionaliteit.