Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden, dat klinkt misschien als een open deur. Maar wist je dat passende zorg soms ook betekent dat een arts een behandeling moet kunnen weigeren? Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken voor de patiënt. Nee, het gaat erom dat de zorg niet passend of verantwoord is in die specifieke situatie. Het is een dunne lijn, en precies daar wringt de schoen. Emeritus hoogleraar Jaap Sijmons stelt dat artsen hiervoor juridische rugdekking nodig hebben. Zonder die rugdekking durven zorgverleners die moeilijke beslissing misschien niet te nemen. En dat terwijl het soms juist in het belang van de patiënt is om níét door te behandelen. ### Waarom weigeren soms de beste zorg is We zijn vaak gewend om te denken dat meer zorg altijd beter is. Maar dat is niet zo. Soms levert een behandeling vooral extra belasting op, zonder dat het echt iets oplevert. Denk aan een zware operatie bij iemand die al erg kwetsbaar is. Of een behandeling die wel mogelijk is, maar waarvan de kans op succes minimaal is. Passende zorg gaat over de vraag: wat heeft deze persoon écht nodig? Niet wat technisch mogelijk is, maar wat verstandig is. Dat vraagt om een eerlijk gesprek tussen arts en patiënt. En soms betekent dat dus dat de arts nee zegt tegen een behandeling. > "Passende zorg bieden, is ook een behandeling kunnen weigeren." – Jaap Sijmons ### Wat zegt de wet eigenlijk? Hier wordt het juridisch interessant. Een arts heeft namelijk geen absolute behandelplicht. In de wet is vastgelegd dat een arts een behandeling mag weigeren als die niet verantwoord is. Maar in de praktijk ligt dat gevoelig. Patiënten hebben recht op zorg, en een arts die weigert, moet dat goed kunnen onderbouwen. Sijmons pleit daarom voor duidelijkere kaders. Artsen moeten weten waar ze aan toe zijn. Wanneer mogen ze weigeren? En welke argumenten zijn juridisch houdbaar? Zonder die duidelijkheid blijft het een grijs gebied, en dat is voor niemand prettig. ### De keerzijde: wat als de patiënt het er niet mee eens is? Natuurlijk is er ook een andere kant. Wat als een patiënt wél behandeld wil worden, maar de arts weigert? Dat kan enorm frustrerend zijn. Je voelt je misschien in de steek gelaten. Toch is het belangrijk om te beseffen dat een weigering zelden uit gemakzucht gebeurt. Het is meestal een weloverwogen beslissing, gebaseerd op medische kennis en ervaring. Een goede arts legt uit waarom hij of zij een behandeling niet verantwoord vindt. En zoekt samen met de patiënt naar alternatieven. Want weigeren betekent niet: niets doen. Het betekent: andere zorg bieden die wél passend is. ### Wat vind jij? Dit is precies waarom Zorgvisie deze week een poll houdt. Moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Het is een vraag die ons allemaal raakt. Of je nu zorgverlener bent, patiënt, of familie van iemand die zorg nodig heeft. De meningen lopen uiteen. Sommigen vinden dat de arts altijd het laatste woord moet hebben. Anderen vinden dat de patiënt meer zeggenschap verdient. En weer anderen zoeken de balans tussen die twee. Waar sta jij? Door mee te doen aan de poll, help je mee aan een breder beeld van hoe we in Nederland over passende zorg denken. En wie weet draagt jouw stem bij aan betere beslissingen in de zorg. ### Een beslissing die ertoe doet Het weigeren van een behandeling is nooit makkelijk. Het raakt aan vertrouwen, ethiek en recht. Maar door er open over te praten, maken we de zorg beter. Niet voor de arts, niet voor de wet, maar voor de mensen die zorg nodig hebben. Dus: wat vind jij? Moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Deel je mening en reageer op de Zorgvisie-poll van deze week. Jouw stem telt.