Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet (en dit vindt u)

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden is niet alleen doen wat kan, maar ook durven zeggen wat niet kan. Een behandeling weigeren is soms de meest verantwoorde keuze, niet omdat de zorg slecht is, maar omdat die niet past bij de situatie van de patiënt. Toch ligt dat gevoelig. Artsen voelen de druk om te behandelen, ook als ze weten dat het weinig toevoegt. Emeritus hoogleraar Jaap Sijmons stelt dat artsen juridische rugdekking nodig hebben om behandeling te kunnen weigeren binnen de principes van passende zorg. Maar wat betekent dat precies in de praktijk? En hoe kijkt u daar zelf tegenaan? ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg is meer dan een modewoord. Het gaat over de juiste zorg, op het juiste moment, op de juiste plek. Dat betekent soms ook: geen zorg. Niet omdat we iets willen besparen, maar omdat een behandeling niet bijdraagt aan kwaliteit van leven. Denk aan een kwetsbare oudere met meerdere aandoeningen. Een extra operatie kan medisch mogelijk zijn, maar wat levert het op als de hersteltijd enorm is en de kwaliteit van leven er niet op vooruitgaat? Dat is precies waar het om draait. > "Niet behandelen is soms de meest zorgzame keuze die een arts kan maken." ### De juridische kant van weigeren Hier wringt de schoen. Een arts die een behandeling weigert, moet dat goed kunnen onderbouwen. Zonder duidelijke juridische kaders voelt het als een risico. Patiënten kunnen een klacht indienen of zelfs een tuchtzaak starten. Daarom pleit Sijmons voor meer duidelijkheid en bescherming. Artsen willen zorgvuldig handelen, maar ze moeten ook weten waar ze aan toe zijn. Juridische rugdekking betekent niet dat weigeren vrijblijvend wordt. Het betekent wel dat de arts een weloverwogen beslissing kan nemen zonder angst voor repercussies. ### Wat vinden zorgprofessionals? De meningen lopen uiteen. Sommige artsen vinden dat ze al voldoende ruimte hebben om te weigeren. Anderen voelen zich beperkt door verwachtingen van patiënten en hun familie. Een aantal belangrijke punten: - Duidelijkheid over wanneer weigeren medisch verantwoord is - Betere communicatie met patiënten over verwachtingen - Meer ondersteuning vanuit zorgorganisaties - Juridische richtlijnen die houvast bieden Het is een complex vraagstuk. Enerzijds wil je als arts zorgvuldig en empathisch zijn. Anderzijds moet je professionele afwegingen kunnen maken die niet altijd populair zijn. ### De rol van de patiënt Natuurlijk heeft de patiënt ook een stem. Passende zorg is maatwerk, en dat betekent samen beslissen. Een arts die weigert, moet dat helder uitleggen. Niet als een autoritaire beslissing, maar als een gedeelde afweging. Patiënten hebben recht op informatie, maar ook op een eerlijk gesprek over wat wel en niet zinvol is. Dat vraagt om vertrouwen in de professionaliteit van de arts. En dat vertrouwen groeit wanneer er transparant wordt gecommuniceerd. ### Wat is uw mening? De vraag van deze week is duidelijk: moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Het antwoord lijkt misschien logisch, maar de praktijk is weerbarstiger. We horen graag uw visie. Reageer op de Zorgvisie-poll en deel uw ervaringen. Hoe kijkt u naar dit vraagstuk? Heeft u zelf te maken gehad met een situatie waarin behandeling werd geweigerd? Of werkt u in de zorg en herkent u deze dilemma's? Uw stem telt. Want passende zorg begint bij een goed gesprek over wat zorg echt waardevol maakt.