Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden, dat klinkt als een open deur. Maar wist je dat passende zorg ook betekent dat een arts soms een behandeling moet weigeren? Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken voor de patiënt, maar omdat die gewoon niet passend of verantwoord is. Dat klinkt misschien hard, maar het is een realiteit waar zorgprofessionals steeds vaker mee te maken krijgen. Emeritus hoogleraar Jaap Sijmons pleit daarom voor juridische rugdekking voor artsen die in zo'n situatie besluiten om een behandeling te weigeren. Zonder die rugdekking durven artsen die moeilijke beslissing vaak niet te nemen. En dat is begrijpelijk, want wie wil er nu een juridisch risico lopen? ### Waarom weigeren soms nodig is We leven in een tijd waarin de zorg steeds duurder wordt en de vraag naar zorg blijft groeien. De zorgvraag is simpelweg niet meer te behappen. Daarom is het concept van passende zorg ontstaan: zorg die werkt, die betaalbaar is en die aansluit bij wat de patiënt écht nodig heeft. Soms betekent dat dus ook dat een behandeling niet doorgaat. Denk aan een behandeling die medisch gezien weinig kans van slagen heeft, of een behandeling die vooral zorgt voor extra lijden zonder dat het perspectief biedt. In zulke gevallen kan weigeren juist de meest zorgzame keuze zijn. - Behandeling met zeer beperkte kans op succes - Behandeling die meer schade dan goed doet - Behandeling die niet in verhouding staat tot de kwaliteit van leven - Behandeling die financieel niet verantwoord is binnen het zorgsysteem ### Juridische rugdekking als oplossing Sijmons stelt dat artsen beschermd moeten worden wanneer ze in goed overleg met de patiënt besluiten dat een behandeling niet passend is. Nu voelen artsen zich vaak bezwaard omdat ze bang zijn voor klachten of juridische stappen. Met duidelijke richtlijnen en wettelijke bescherming kunnen ze die beslissing veel beter onderbouwen. Dat betekent niet dat artsen zomaar kunnen weigeren wat ze willen. Nee, het gaat om een zorgvuldig proces waarbij de patiënt centraal staat. Communicatie is daarbij cruciaal. De arts moet uitleggen waarom een behandeling niet passend is en samen met de patiënt kijken naar alternatieven. > "Passende zorg bieden is ook durven zeggen wanneer iets niet (meer) zinvol is." – Jaap Sijmons ### Wat vind jij? Dit is geen theoretische discussie. Het raakt ons allemaal, of je nu zelf zorg nodig hebt of een naaste hebt die zorg ontvangt. De vraag is: moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? De meningen zijn verdeeld. Sommigen vinden dat de patiënt altijd het laatste woord moet hebben. Anderen zien in dat we met z'n allen de zorg betaalbaar moeten houden en dat weigeren soms de enige verantwoorde keuze is. Het is een lastige knoop om door te hakken. Daarom is het goed dat deze vraag op tafel ligt. Door erover te praten, door te luisteren naar elkaar, komen we tot betere keuzes. En dat is uiteindelijk waar het om draait: zorg die écht past, voor iedereen. Dus, wat is jouw mening? Moet de arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Of vind je dat de wens van de patiënt altijd voorop moet staan? Laat het weten en doe mee aan de discussie. Jouw stem telt.