Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden is meer dan alleen behandelingen uitvoeren. Soms betekent goede zorg juist dat je als arts een behandeling weigert. Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken, maar omdat die niet passend of verantwoord is voor de specifieke situatie van de patiënt. Maar dan moet de arts wel juridische rugdekking krijgen, zegt emeritus hoogleraar Jaap Sijmons. En dat roept een interessante vraag op: waar ligt de grens? ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg is een term die de laatste jaren steeds vaker opduikt. Het gaat erom dat de zorg die iemand krijgt, aansluit bij wat die persoon écht nodig heeft. Niet meer, niet minder. Het betekent dat er kritisch wordt gekeken naar de meerwaarde van een behandeling. Werkt het? Is het veilig? En past het bij de levensfase en de wensen van de patiënt? Soms is de conclusie dat een behandeling niet passend is. Bijvoorbeeld omdat de kans op succes heel klein is, terwijl de belasting voor de patiënt groot is. Of omdat de behandeling wel iets oplevert, maar de kwaliteit van leven er niet echt op vooruitgaat. In zulke gevallen kan het verantwoord zijn dat een arts een behandeling weigert. ### Juridische rugdekking voor artsen Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Artsen hebben te maken met wet- en regelgeving, protocollen en richtlijnen. En natuurlijk met de verwachtingen van de patiënt. Weiger je als arts een behandeling, dan kan dat leiden tot discussie of zelfs juridische procedures. Daarom pleit Jaap Sijmons voor meer juridische duidelijkheid. Artsen moeten weten waar ze aan toe zijn wanneer ze een behandeling niet passend vinden. - Duidelijke criteria voor wat passende zorg is - Bescherming voor artsen die zorgvuldig weigeren - Ruimte voor gezamenlijke besluitvorming met de patiënt Het gaat er niet om dat artsen zomaar behandelingen mogen weigeren. Het gaat om zorgvuldige afwegingen, waarbij het belang van de patiënt voorop staat. Maar dan moet de arts wel kunnen rekenen op steun van de wet. ### Wat vindt u? Deze week staat de vraag centraal in de Zorgvisie-poll: moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Het is een vraag die veel losmaakt. Want aan de ene kant wil je als patiënt kunnen rekenen op de best mogelijke zorg. Aan de andere kant is het ook niet eerlijk om artsen te dwingen behandelingen uit te voeren waar zij niet achter staan. De meningen lopen uiteen. Sommigen vinden dat de patiënt altijd het laatste woord moet hebben. Anderen zeggen dat de arts de professional is en dus moet kunnen bepalen wat verantwoord is. En dan is er nog de groep die vindt dat we vooral meer moeten investeren in goede communicatie. Want vaak ontstaan misverstanden niet door een gebrek aan zorg, maar door een gebrek aan uitleg. ### Waarom dit onderwerp ertoe doet Dit is geen theoretische discussie. Het gaat om echte situaties in de zorg, met echte gevolgen voor mensen. Een oudere patiënt met meerdere aandoeningen, iemand met een ernstige ziekte aan het einde van het leven, of een patiënt die een behandeling vraagt die medisch gezien geen zin heeft. In al die gevallen moet er een zorgvuldige afweging worden gemaakt. Passende zorg betekent ook dat we als samenleving durven te zeggen dat niet alles kan. Dat is soms lastig, maar wel eerlijk. En als we artsen daarin willen steunen, dan moeten we hen ook de ruimte geven om die beslissingen te nemen. Daar hoort juridische duidelijkheid bij. ### Reageer op de poll De Zorgvisie-poll van deze week geeft u de kans om uw stem te laten horen. Vindt u dat artsen behandeling moeten kunnen weigeren als dat past binnen de principes van passende zorg? Of vindt u dat de keuze altijd bij de patiënt moet liggen? Uw mening telt. Reageer en laat weten wat u denkt. Want dit is een onderwerp dat ons allemaal aangaat, of we nu zorgverlener zijn, patiënt of familie van een patiënt.