Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden betekent ook dat je soms een behandeling moet kunnen weigeren. Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken voor de patiënt, maar omdat die gewoon niet past of niet verantwoord is. Maar dan heeft de arts wel juridische rugdekking nodig, zegt emeritus hoogleraar Jaap Sijmons. En dat roept een interessante vraag op: waar ligt de grens? ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg klinkt misschien vaag, maar het is een steeds belangrijker begrip in de zorg. Het gaat erom dat de zorg aansluit bij wat de patiënt nodig heeft én wat medisch verantwoord is. Niet meer, niet minder. Soms betekent dat dus ook dat je als arts een behandeling moet weigeren, zelfs als de patiënt erom vraagt. Denk bijvoorbeeld aan een behandeling die weinig kans van slagen heeft, maar wel veel bijwerkingen met zich meebrengt. Of een behandeling die vooral kosten met zich meebrengt zonder duidelijke meerwaarde. In zulke gevallen kan weigeren juist de meest zorgzame keuze zijn. ### Waarom juridische rugdekking cruciaal is Het probleem is alleen: artsen voelen zich vaak onvoldoende beschermd. Niemand wil voor de rechter eindigen omdat je als arts een behandeling hebt geweigerd. Zeker niet als de patiënt of familie er anders over denkt. Daarom pleit Sijmons voor duidelijke juridische kaders. Zonder die rugdekking kiezen artsen vaak eieren voor hun geld. Ze gaan dan toch maar over tot een behandeling waar ze eigenlijk niet achter staan. Dat is niet goed voor de arts, maar ook niet voor de patiënt. Want een behandeling die niet passend is, levert zelden iets op. ### Wat vindt u als professional? De vraag is nu aan u. Moet een arts het recht hebben om een behandeling te weigeren als die niet past binnen de principes van passende zorg? Of weegt de keuzevrijheid van de patiënt zwaarder? - Vindt u dat artsen meer ruimte moeten krijgen om nee te zeggen? - Of bent u bang dat dit de toegang tot zorg beperkt? - En hoe zorgen we ervoor dat weigeren niet leidt tot willekeur? Het zijn geen makkelijke vragen. Maar ze zijn wel belangrijk om te stellen. Zeker nu de zorg steeds duurder wordt en we met z'n allen moeten nadenken over wat we nog als samenleving willen betalen. ### De rol van de zorgprofessional U kent de praktijk. U ziet dagelijks wat wel en niet werkt. Daarom is uw stem zo belangrijk in deze discussie. Het gaat niet om een theoretisch debat, maar om concrete situaties waarin u keuzes moet maken. Keuzes die soms heel lastig zijn. We willen dan ook graag van u horen. Reageer op de poll van Zorgvisie en deel uw ervaringen. Want alleen door het gesprek aan te gaan, komen we tot betere zorg. Zorg die passend is, verantwoord en betaalbaar blijft. ### De kern van de discussie Uiteindelijk draait het om een fundamentele vraag: wat is goede zorg? Is dat alles wat medisch mogelijk is? Of is dat wat verantwoord is voor de individuele patiënt en de samenleving als geheel? De meeste professionals zullen zeggen: het laatste. Maar dan moeten we daar ook de consequenties uit trekken. Dat betekent dat artsen de ruimte moeten krijgen om nee te zeggen. Niet uit gemakzucht, maar uit professionaliteit. En dat vraagt om juridische duidelijkheid. Zodat we samen kunnen bouwen aan een zorgsysteem dat houdbaar blijft voor de toekomst. Dus: wat is uw mening? Doe mee met de poll en laat uw stem horen. Uw ervaring telt.