Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden, betekent soms ook dat je als arts een behandeling moet kunnen weigeren. Niet omdat de behandeling slecht is of niet werkt voor de patiënt, maar omdat die niet passend of verantwoord is binnen de context van de zorgvraag. Maar daarvoor heeft de arts wel juridische rugdekking nodig, stelt emeritus hoogleraar Jaap Sijmons. De vraag is alleen: hoe ver mag je daarin gaan? Het klinkt misschien tegenstrijdig. Zorgverleners willen juist helpen, niet afwijzen. Toch is het weigeren van een behandeling soms de meest verantwoorde keuze. Denk aan een behandeling die medisch niet zinvol is, die meer kwaad dan goed doet, of die ingaat tegen de wensen van de patiënt zelf. Dat is geen falen, maar juist professionele zorg. ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg is meer dan alleen een behandeling voorschrijven die in de richtlijnen staat. Het gaat om zorg die aansluit bij de persoon, zijn situatie en zijn doelen. Dat betekent: niet overbehandelen, niet onderbehandelen, maar precies dat doen wat nodig is. Soms is dat dus ook: niets doen of een behandeling stoppen. De overheid en zorgverzekeraars moedigen passende zorg aan. Toch blijft het voor artsen lastig om in de praktijk een behandeling te weigeren. Er is angst voor juridische procedures, voor klachten van patiënten of familie, en voor reputatieschade. Zonder duidelijke juridische kaders blijft die onzekerheid bestaan.  ### Juridische rugdekking voor artsen Jaap Sijmons, emeritus hoogleraar gezondheidsrecht, pleit daarom voor betere juridische bescherming van artsen. Hij zegt dat artsen de ruimte moeten krijgen om te beslissen wat passend is, zonder dat ze bang hoeven te zijn voor juridische consequenties. Dat betekent niet dat artsen zomaar alles mogen weigeren, maar wel dat ze een weloverwogen beslissing kunnen nemen op basis van medische en ethische gronden. - Artsen moeten kunnen weigeren als een behandeling niet medisch zinvol is. - Artsen moeten kunnen weigeren als een behandeling ingaat tegen de wensen van de patiënt. - Artsen moeten kunnen weigeren als de behandeling onevenredig belastend is. Daar hoort wel een zorgvuldig proces bij. De arts moet zijn beslissing goed onderbouwen, de patiënt helder informeren en alternatieven bespreken. Alleen dan is weigeren verantwoord. ### De rol van de patiënt Natuurlijk heeft de patiënt ook een stem. In de zorg draait het om samenspel. Een arts kan niet zomaar over het hoofd van de patiënt heen beslissen. Maar andersom geldt ook: een patiënt kan niet altijd alles eisen. Zorg is geen product dat je onbeperkt kunt bestellen. Het is een professionele afweging waarin kwaliteit van leven en medische noodzaak centraal staan. Toch voelt weigeren voor veel artsen ongemakkelijk. Ze zijn opgeleid om te behandelen, niet om af te wijzen. Maar soms is de beste zorg juist de zorg die je niet geeft. Dat vraagt moed, kennis en een goed gesprek met de patiënt. ### Wat vindt u? De discussie is duidelijk nog niet beslecht. Moet een arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Of moet de patiënt altijd het laatste woord hebben? De meningen lopen uiteen, ook onder zorgprofessionals. Daarom is de poll van Zorgvisie deze week zo interessant. Het is een kans om uw stem te laten horen en mee te denken over een vraag die de kern raakt van de moderne zorg. Want uiteindelijk gaat het erom dat we samen zorgen voor zorg die klopt: voor de patiënt, voor de arts en voor de samenleving. Doe mee en geef uw mening. Want dit onderwerp verdient een open gesprek, niet alleen in de boardroom, maar ook aan de keukentafel.