Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet erover

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden is meer dan alleen behandelingen uitvoeren. Soms betekent goede zorg juist dat je als arts een behandeling weigert. Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken, maar omdat die niet passend of verantwoord is voor de specifieke patiënt. Maar daar zit wel een juridisch addertje onder het gras. Emeritus hoogleraar Jaap Sijmons stelt dat artsen hiervoor juridische rugdekking nodig hebben. Zonder die rugdekking durven zorgverleners de moeilijke beslissing vaak niet te nemen. En dat is begrijpelijk, want niemand wil straks voor de tuchtrechter staan omdat hij of zij een behandeling heeft geweigerd. ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg is een term die de laatste jaren steeds vaker opduikt. Maar wat betekent het precies? In de kern gaat het om zorg die meerwaarde biedt voor de patiënt, die betaalbaar blijft en die niet onnodig belastend is. Het gaat dus om een afweging van verschillende factoren: - Werkt de behandeling daadwerkelijk voor deze specifieke patiënt? - Wat is de verhouding tussen de voordelen en de risico's? - Past de behandeling bij de levensfase en de wensen van de patiënt? - Zijn er alternatieven die beter aansluiten bij de situatie? Het klinkt logisch, maar in de praktijk is het vaak lastig om deze afweging te maken. Zeker wanneer een patiënt of familie aandringt op een behandeling die medisch gezien weinig zin heeft. ### De juridische positie van de arts Volgens Sijmons is er een grijs gebied in de wetgeving. Een arts heeft de plicht om goede zorg te leveren, maar wat als goede zorg betekent dat je een behandeling moet weigeren? Zonder duidelijke juridische kaders blijft dit een lastige positie. De wet zegt dat een behandeling alleen mag plaatsvinden met toestemming van de patiënt. Maar diezelfde wet geeft de arts ook de ruimte om een behandeling niet uit te voeren als die medisch niet geïndiceerd is. Het probleem zit hem in de interpretatie: wanneer is iets medisch geïndiceerd en wanneer niet? In de praktijk zien we dat artsen vaak kiezen voor de veilige weg. Ze voeren de behandeling uit om conflicten te voorkomen, ook al weten ze dat het eigenlijk niet passend is. Dat is niet goed voor de patiënt, niet goed voor de zorgkosten en niet goed voor de arts zelf. ### Wat betekent dit voor u als zorgprofessional? Als u werkt in de zorg, herkent u dit dilemma waarschijnlijk. U wilt uw patiënt helpen, maar u wilt ook verantwoorde zorg leveren. Soms betekent dat dat u een behandeling moet weigeren die de patiënt of familie graag wil. Dat vraagt moed, maar ook duidelijkheid over uw rechten en plichten. Het advies van Sijmons is dan ook om dit onderwerp bespreekbaar te maken binnen uw organisatie. Zorg dat u weet wat de mogelijkheden zijn en waar uw grenzen liggen. En vooral: wees niet bang om de moeilijke gesprekken aan te gaan. ### De poll van deze week De vraag van deze week is dan ook: moet de arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Het is een vraag die zorgprofessionals verdeelt. Sommigen vinden dat de arts altijd de eindverantwoordelijkheid heeft en dus ook mag weigeren. Anderen vinden dat de wens van de patiënt altijd voorop moet staan. Wat is uw mening? Door uw stem uit te brengen, helpt u niet alleen uzelf, maar ook de hele zorgsector. Want hoe meer duidelijkheid er komt over dit onderwerp, hoe beter we samen de zorg kunnen verbeteren. ### Waarom dit onderwerp ertoe doet Dit is geen theoretische discussie. Het gaat om echte beslissingen die elke dag in de spreekkamer worden genomen. Beslissingen die het verschil maken tussen zorg die helpt en zorg die schaadt. Door hierover na te denken en uw stem te laten horen, draagt u bij aan een betere zorg voor iedereen. Dus neem even de tijd om na te denken over uw standpunt. En deel dit artikel gerust met collega's die ook met dit dilemma worstelen. Samen kunnen we zorgen voor duidelijkheid en betere zorg.