Mag een arts behandeling weigeren? Dit zegt de wet

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden betekent ook dat je soms een behandeling moet kunnen weigeren. Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken voor de patiënt, maar omdat die gewoon niet passend of verantwoord is. Dat klinkt logisch, toch? Maar in de praktijk ligt dat een stuk gevoeliger. ### Waarom weigeren soms nodig is Stel je voor: een behandeling die medisch gezien weinig oplevert, maar wel veel vraagt van de patiënt. Denk aan zware chemokuren bij iemand die al ernstig verzwakt is, of een operatie die meer risico's met zich meebrengt dan dat hij voordeel biedt. Dan is het soms beter om te zeggen: dit gaan we niet doen. Niet uit onwil, maar uit professionele verantwoordelijkheid. Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Veel artsen voelen zich onder druk staan. Vanuit de patiënt, maar ook vanuit de maatschappij. Er wordt verwacht dat alles geprobeerd wordt, dat er altijd een oplossing is. Maar dat is niet altijd zo. En dat moeten we onder ogen durven zien. ### Juridische rugdekking voor artsen Emeritus hoogleraar Jaap Sijmons stelt dat artsen juridische rugdekking nodig hebben om behandelingen te kunnen weigeren. En hij heeft een punt. Zonder die rugdekking lopen artsen het risico om achteraf aansprakelijk gesteld te worden. Dat maakt het lastig om de juiste medische keuzes te maken. Want wat is passende zorg eigenlijk? Het gaat niet alleen om wat medisch mogelijk is, maar ook om wat wenselijk is voor de patiënt. Het gaat om kwaliteit van leven, niet alleen om kwantiteit. Soms is stoppen met behandelen juist de meest zorgzame keuze. ### De ethische kant van het verhaal Natuurlijk is dit ook een ethische kwestie. Het raakt aan de kern van wat zorg is. Een arts heeft een beroepseed, maar die eed gaat ook over het niet toedienen van zinloze behandelingen. Het is een balans tussen hoop bieden en realistisch zijn. - Behandeling weigeren kan nodig zijn voor kwaliteit van leven - Juridische bescherming is essentieel voor artsen - Passende zorg betekent ook grenzen stellen Die balans is niet altijd makkelijk te vinden. Zeker niet in een tijd waarin medische mogelijkheden blijven groeien. Maar meer mogelijkheden betekent niet automatisch betere zorg. Soms is de beste zorg juist een gesprek over wat echt belangrijk is. ### Wat vindt u? Dit is geen theoretische discussie. Het gaat over echte mensen, echte keuzes en echte gevolgen. Daarom willen we graag uw mening horen. Vindt u dat artsen de bevoegdheid moeten krijgen om behandelingen te weigeren als die niet passen binnen de principes van passende zorg? De meningen lopen uiteen. Sommigen vinden dat de patiënt altijd het laatste woord moet hebben. Anderen stellen dat de arts als professional juist moet kunnen beslissen wat verantwoord is. En er is een groep die vindt dat het per situatie bekeken moet worden. Wat uw standpunt ook is, het is belangrijk dat dit gesprek gevoerd wordt. Alleen door open te zijn over de grenzen van zorg, kunnen we samen tot betere beslissingen komen. Reageer daarom op de Zorgvisie-poll van deze week en laat uw stem horen.