Mag een arts behandeling weigeren? Dit is wat u moet weten

Margriet Bos · 2026-08-03

Passende zorg bieden, betekent soms ook dat een arts een behandeling moet kunnen weigeren. Niet omdat de behandeling slecht is of niet zou werken voor de patiënt, maar omdat die niet passend of verantwoord is binnen de specifieke situatie. Maar voor zo'n weigering heeft de arts wel juridische rugdekking nodig, zegt emeritus hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. De vraag is: moet een arts behandelingen kunnen weigeren die niet binnen de principes van passende zorg vallen? En wat betekent dat voor u als zorgprofessional of naaste? We duiken erin. ### Wat is passende zorg eigenlijk? Passende zorg is meer dan alleen een behandeling die medisch gezien kan. Het gaat om zorg die aansluit bij de persoon, diens wensen, de context en de wetenschappelijke richtlijnen. Denk aan een oudere patiënt met meerdere aandoeningen die baat heeft bij een minder intensieve aanpak in plaats van nóg een medische ingreep. Passende zorg betekent ook: niet overbehandelen, niet onderbehandelen en niet doen wat geen toegevoegde waarde heeft. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk is het lastig. Patiënten verwachten vaak dat alles mogelijk is, terwijl artsen soms moeten zeggen: dit gaan we niet doen. En dat is precies waar de schoen wringt. Want zonder duidelijke juridische kaders, voelt een arts zich kwetsbaar bij zo'n beslissing. ### De visie van Jaap Sijmons Jaap Sijmons, emeritus hoogleraar gezondheidsrecht, stelt dat artsen juridische rugdekking moeten krijgen om behandelingen te kunnen weigeren die niet passend zijn. Hij benadrukt dat dit niet gaat om bezuinigen of het onthouden van zorg, maar om verantwoorde keuzes maken. Een arts moet kunnen zeggen: "Ik begrijp uw wens, maar deze behandeling past niet bij uw situatie en levert meer schade dan voordeel op." Sijmons pleit ervoor dat dit niet alleen een medische, maar ook een juridisch beschermde beslissing wordt. Zo kan een arts zonder angst voor claims of tuchtzaken de juiste zorg bieden. ### Waarom dit onderwerp zo belangrijk is De zorg staat onder druk. Vergrijzing, personeelstekorten en stijgende kosten maken dat we anders moeten nadenken over zorg. Als we élke behandeling blijven doen die technisch mogelijk is, wordt de zorg onbetaalbaar en onwerkbaar. Maar dat mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van leven van de patiënt. Daarom is het gesprek over weigeren van behandelingen zo relevant. Het gaat over: - **Verantwoordelijkheid**: artsen moeten durven kiezen voor wat écht goed is. - **Transparantie**: duidelijk uitleggen waarom een behandeling niet wordt uitgevoerd. - **Vertrouwen**: de relatie tussen arts en patiënt moet open zijn. - **Toekomstbestendigheid**: zorg betaalbaar en toegankelijk houden voor iedereen. ### Wat betekent dit voor u? Bent u zorgprofessional? Dan herkent u vast de dilemma's. Misschien heeft u zelf wel eens een behandeling afgeraden die medisch mogelijk was, maar niet passend. Dat vraagt lef en goede communicatie. En als u naaste bent van iemand die zorg nodig heeft, is het belangrijk om te begrijpen dat een weigering niet betekent dat de arts u in de steek laat. Het betekent dat er goed is nagedacht over wat het beste is. ### De poll en de discussie Zorgvisie houdt deze week een poll over dit onderwerp. De vraag is simpel maar pittig: moet de arts behandeling kunnen weigeren als dat niet past binnen de principes van passende zorg? Uw stem telt, want juist deze discussie bepaalt hoe de zorg van morgen eruitziet. Dus, wat is uw mening? Laat van u horen en deel uw ervaringen. Want alleen door het gesprek te voeren, komen we tot zorg die echt passend is – voor iedereen.