Leegstand in verpleegzorg groeit: wat nu?

Margriet Bos · 2026-06-04

Je hoort het steeds vaker: verpleeghuizen die leeg komen te staan. Waar we jarenlang dachten dat er flink bijgebouwd moest worden voor de zorg aan ouderen, zien we nu het tegenovergestelde. En dat roept vragen op. Want hoe kan het dat er aan de ene kant een enorme zorgvraag is, maar aan de andere kant plekken leeg blijven? VGZ, een van de grootste zorgkantoren in Nederland, heeft met hun rekenmodellen laten zien dat deze leegstand niet zomaar een tijdelijk dipje is. Het is een structurele trend die gaat blijven. Laten we er eens goed naar kijken, want het raakt ons allemaal. ### Waarom groeit de leegstand? Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar er spelen een paar dingen door elkaar. Ten eerste: ouderen blijven steeds langer thuis wonen. Dat komt door beleid dat zelfstandigheid stimuleert, maar ook door technologische hulpmiddelen zoals persoonlijke alarmsystemen. Die maken het mogelijk om veilig thuis te blijven, ook als je wat hulp nodig hebt. Daardoor is de vraag naar zware verpleeghuiszorg afgenomen. Tegelijkertijd zijn er de afgelopen jaren wel veel nieuwe zorglocaties bijgebouwd, omdat we dachten dat de vergrijzing dat nodig zou maken. Maar de praktijk blijkt anders. De rekenmodellen van VGZ laten zien dat die mismatch niet vanzelf oplost.  ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor jou als mantelzorger of voor je oudere familielid kan dit best verwarrend zijn. Enerzijds is het fijn dat er meer mogelijkheden zijn om thuis te blijven wonen. Anderzijds kan het ook onzekerheid geven: is er straks nog wel een plek als het echt nodig is? Het antwoord is ja, maar die plek kan er anders uitzien dan je denkt. Denk aan kleinschalige woonvormen of aanleunwoningen in plaats van grote instellingen. En precies daarom is het zo belangrijk om op tijd na te denken over je opties. Want wachten tot het acuut is, maakt het alleen maar lastiger. ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Hier komt een belangrijk punt: persoonlijke alarmsystemen worden steeds belangrijker in dit plaatje. Ze geven ouderen de vrijheid om langer zelfstandig te wonen, zonder dat de veiligheid in het geding komt. En dat is precies wat nodig is, nu de verpleeghuiszorg verandert. - Valdetectie en automatische meldingen geven direct hulp - GPS-trackers zorgen dat iemand altijd gevonden kan worden - Simpele knoppen maken het gebruik makkelijk, ook voor wie niet digitaal is Deze technologieën vullen het gat dat ontstaat door de leegstand in de verpleegzorg. Ze zijn geen vervanging van goede zorg, maar wel een slimme aanvulling. ### Wat kun je zelf doen? Het is makkelijk om te denken: dit lost zich vanzelf wel op. Maar de cijfers van VGZ laten zien dat dat niet zo is. Dus wat kun je doen? Praat erover met je familie of met een zorgadviseur. Kijk naar wat er in jouw regio mogelijk is. En overweeg of een persoonlijk alarm een goede stap is voor jou of je naaste. Het is een kleine investering die veel rust kan geven. ### De toekomst van verpleegzorg De leegstand in de verpleegzorg is een signaal dat de zorg anders moet worden georganiseerd. Niet minder, maar slimmer. Met meer aandacht voor thuiszorg, technologie en kleinschalige wooninitiatieven. De rekenmodellen van VGZ zijn geen doemscenario, maar een wake-upcall. Door nu actie te ondernemen, kunnen we ervoor zorgen dat iedereen de zorg krijgt die nodig is, precies op de plek waar die het beste past. Dus ja, de leegstand groeit. Maar dat betekent niet dat er geen oplossingen zijn. Het betekent dat we anders moeten denken. En dat begint met een goed gesprek en een paar praktische stappen.