Leegstand in verpleegzorg groeit verder volgens VGZ

Margriet Bos · 2026-06-04

Waar lang werd gedacht dat er bijgebouwd moest worden voor de verpleegzorg bij ouderen, ontstaat er op steeds meer plekken in het land leegstand. Rekenmodellen van het VGZ zorgkantoor laten zien dat die leegstand niet zomaar zal verdwijnen. Het is een trend die vragen oproept over de toekomst van de ouderenzorg in Nederland. ### Waarom neemt de leegstand toe? Er zijn meerdere redenen waarom verpleeghuizen leeg komen te staan. Ten eerste kiezen steeds meer ouderen ervoor om langer thuis te blijven wonen. Dat komt door veranderingen in de zorgwetgeving, maar ook door technologische hulpmiddelen zoals persoonlijke alarmsystemen. Mensen voelen zich veiliger met een alarm om hun pols of om hun nek, waardoor ze minder snel geneigd zijn om naar een instelling te verhuizen. Daarnaast speelt de vergrijzing een rol, maar niet op de manier die je zou verwachten. Hoewel er meer ouderen zijn, is de vraag naar verpleeghuiszorg de afgelopen jaren juist afgenomen. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het heeft alles te maken met de manier waarop zorg wordt georganiseerd. Ouderen krijgen steeds vaker thuis ondersteuning, van thuiszorg tot mantelzorg, en dat vermindert de druk op verpleeghuizen.  ### Wat betekent dit voor ouderen en hun families? Voor ouderen die nog wel een plek zoeken in een verpleeghuis, kan de leegstand juist positief uitpakken. Er is meer keuze en wachtlijsten worden korter. Maar het betekent ook dat sommige locaties mogelijk gaan sluiten of worden omgebouwd tot iets anders, zoals geclusterde woonvormen. Dat kan verwarrend zijn voor families die al een voorkeur hebben voor een bepaalde instelling. - Meer keuzevrijheid voor ouderen - Kortere wachtlijsten op sommige plekken - Onzekerheid over sluitingen van vertrouwde locaties Het is dus belangrijk om goed geïnformeerd te blijven. Praat met je zorgverlener of gemeente over de mogelijkheden in jouw regio. Zij kunnen je vertellen welke verpleeghuizen nog open zijn en welke alternatieven er zijn. ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Een van de redenen waarom ouderen langer thuis blijven wonen, is de opkomst van persoonlijke alarmsystemen. Denk aan een alarmknop die je om je pols draagt of als een hanger om je nek. Deze systemen geven een veilig gevoel, omdat je met één druk op de knop hulp kunt inschakelen. En dat is precies wat veel ouderen nodig hebben om zelfstandig te blijven. "Zonder mijn alarm zou ik niet meer alleen durven wonen," zegt mevrouw Jansen, een 82-jarige weduwe uit Utrecht. "Het geeft me rust dat ik altijd iemand kan bereiken als ik val of me niet goed voel." Dit soort technologie maakt het mogelijk om thuis te blijven, zelfs als je wat ouder wordt. En dat is goed nieuws, want het vermindert de druk op verpleeghuizen en geeft ouderen meer regie over hun eigen leven. ### Toekomst van de verpleegzorg De leegstand in de verpleegzorg is een signaal dat de sector moet veranderen. Het is niet langer alleen een kwestie van bijbouwen, maar van nadenken over wat ouderen écht nodig hebben. Meer thuiszorg, betere technologie en flexibele woonvormen zijn de sleutelwoorden voor de toekomst. VGZ benadrukt dat de rekenmodellen laten zien dat de leegstand structureel is. Dat betekent dat er niet zomaar een opleving komt. Zorginstellingen zullen dus moeten innoveren en hun aanbod aanpassen aan de veranderende vraag. Denk aan kleinschalige woonprojecten waar ouderen zelfstandig wonen met zorg op afroep. ### Wat kun je zelf doen? Als je zelf of een familielid nadenkt over de toekomst, is het goed om je te verdiepen in alle opties. Bezoek open dagen van verpleeghuizen, maar kijk ook naar thuiszorg en alarmsystemen. Vraag je af: wat heb ik nodig om me veilig en gelukkig te voelen? En wees niet bang om hulp te vragen bij het maken van die keuze. - Onderzoek persoonlijke alarmsystemen - Praat met je huisarts over thuiszorg - Bezoek verschillende woonvormen De zorg verandert, maar dat betekent niet dat je er alleen voor staat. Met de juiste informatie en ondersteuning kun je een weloverwogen keuze maken die past bij jouw situatie.