Leegstand in verpleeghuizen blijft toenemen

Margriet Bos · 2026-06-04

De verwachting was dat we steeds meer verpleeghuizen zouden moeten bouwen voor de groeiende groep ouderen. Maar de realiteit is anders. Op steeds meer plekken in Nederland staan verpleeghuisplekken leeg. En volgens de nieuwste rekenmodellen van VGZ zorgkantoor is dat geen tijdelijk dipje. De leegstand gaat nog verder groeien. Dat roept vragen op. Want hoe kan het dat er aan de ene kant een enorme vraag is naar zorg voor ouderen, terwijl aan de andere kant bedden leeg blijven staan? Het antwoord is ingewikkelder dan je denkt. ### Waarom groeit de leegstand? Een van de belangrijkste oorzaken is dat ouderen langer thuis blijven wonen. De overheid stimuleert dat al jaren. Het idee is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig blijven, met hulp van thuiszorg of mantelzorg. Dat betekent dat ze pas heel laat, vaak pas als het echt niet meer gaat, naar een verpleeghuis verhuizen. Daarnaast speelt de vergrijzing een rol, maar niet op de manier die je zou verwachten. Ja, er komen meer ouderen. Maar de ouderen van nu zijn vaak vitaler dan die van twintig jaar geleden. Ze hebben andere wensen en verwachtingen. Ze willen niet zomaar naar een verpleeghuis. Ze kiezen liever voor kleinschalige woonvormen of blijven thuis met zorg op maat.  ### Wat zeggen de cijfers? VGZ heeft met hun rekenmodellen in kaart gebracht hoe de vraag naar verpleeghuiszorg zich de komende jaren ontwikkelt. De uitkomst is verrassend: de vraag groeit wel, maar veel minder hard dan het aanbod. Er worden namelijk nog steeds nieuwe verpleeghuizen gebouwd of bestaande locaties uitgebreid. Daardoor ontstaat er een mismatch. - Het aantal beschikbare plekken stijgt sneller dan het aantal mensen dat er gebruik van maakt. - Ouderen kiezen vaker voor thuiszorg of particuliere woonzorgvormen. - De gemiddelde verblijfsduur in een verpleeghuis wordt korter. Dit leidt tot leegstand. En die leegstand kost geld. Zorginstellingen moeten immers hun vaste lasten blijven betalen, ook als er minder bewoners zijn. Dat zet de financiering van de zorg verder onder druk. ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor ouderen en hun families is dit een lastige situatie. Aan de ene kant is het fijn dat er meer keuze is. Je hoeft niet meer automatisch naar een groot verpleeghuis als dat niet bij je past. Aan de andere kant kan leegstand leiden tot sluiting van afdelingen of zelfs hele locaties. Dat betekent dat er minder aanbod is in de buurt, waardoor je verder moet reizen voor zorg. Daarnaast kan het zijn dat de kwaliteit van zorg onder druk komt te staan. Minder bewoners betekent minder inkomsten, en dat kan gevolgen hebben voor het personeel en de voorzieningen. Het is een puzzel waar nog niet zomaar een oplossing voor is. ### Hoe gaan we hiermee om? Er wordt op verschillende manieren naar oplossingen gezocht. Sommige zorginstellingen transformeren leegstaande verpleeghuisplekken naar andere vormen van zorg, zoals kortdurende revalidatie of dagopvang. Andere kiezen voor samenwerking met woningcorporaties om woonzorgprojecten te realiseren. Wat duidelijk is, is dat we niet zomaar kunnen blijven bouwen. Er moet beter worden gekeken naar wat ouderen echt willen en nodig hebben. Dat betekent investeren in thuiszorg, mantelzorgondersteuning en kleinschalige woonvormen. Want de tijd dat een verpleeghuis de enige optie was, is voorbij. ### Tot slot De leegstand in de verpleeghuiszorg is een signaal dat de zorg aan het veranderen is. Ouderen blijven langer thuis, kiezen vaker voor alternatieven en hebben andere verwachtingen. Dat is op zich positief, maar het vraagt wel om een andere aanpak. Zorginstellingen, overheden en zorgverzekeraars moeten samenwerken om de zorg toekomstbestendig te maken. En dat begint met luisteren naar wat ouderen zelf willen.