Kritische blik op overbehandeling in de zorg

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze redacteur Krista Kroon het boek *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Het stelt fundamentele vragen over de moderne geneeskunde en daagt ons uit om anders naar zorg te kijken. Kruijff, een ervaren oncoloog, neemt geen blad voor de mond. Hij uit scherpe kritiek op de overbehandeling en overdiagnostiek die in ziekenhuizen steeds vaker voorkomen. Zijn boodschap? We moeten stoppen met behandelingen die meer kwaad dan goed doen. ### Waarom dit boek nu zo relevant is In Nederland geven we jaarlijks miljarden uit aan gezondheidszorg. Toch is de vraag: krijgen we daar echt waar voor ons geld? Kruijff betoogt dat veel ingrepen onnodig zijn. Patiënten worden vaak doodgegooid met scans en medicijnen, zonder dat het hun leven verlengt of verbetert. Denk aan het volgende: - Onnodige screenings die leiden tot vals alarm - Behandelingen die bij ouderen meer risico dan voordeel geven - Diagnostiek die angsten aanwakkert zonder duidelijke winst De oncoloog houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Het is confronterend, maar nodig. ### Hoe dit jou als senior kan raken Voor senioren is dit thema extra belangrijk. Oudere patiënten lopen vaker risico op overbehandeling. Artsen willen graag iets doen, maar soms is niets doen beter. Kruijff pleit voor meer maatwerk en minder protocollen. Een paar praktische lessen uit het boek: - Vraag altijd: wat gebeurt er als we niets doen? - Durf een second opinion te vragen - Wees kritisch op preventieve onderzoeken zonder klachten ### De kracht van eerlijke gesprekken Wat dit boek bijzonder maakt, is de toon. Kruijff schrijft niet als een afstandelijke expert, maar als een arts die zelf twijfelt. Hij deelt persoonlijke ervaringen en maakt het menselijk. Dat spreekt aan. > "We moeten af van het idee dat meer zorg ook betere zorg is. Soms is minder gewoon meer." Deze quote vat de kern samen. Het gaat niet om bezuinigen, maar om slimmere keuzes maken. ### Conclusie: een aanrader voor iedereen die nadenkt over zorg *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is geen technisch medisch boek. Het is een toegankelijk en prikkelend werk dat je aan het denken zet. Of je nu patiënt bent, mantelzorger of zorgprofessional – dit boek opent je ogen. Kortom: lees het, bespreek het, en durf kritisch te zijn op de zorg die we krijgen.