Kritische blik op overbehandeling in de zorg

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze blog duiken we in een boek dat je aan het denken zet. Het is een recensie van 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncoloog Schelto Kruijff. Hij stelt fundamentele vragen over de geneeskunde en neemt zijn eigen vakgebied onder de loep. Dit is geen technisch verhaal, maar een persoonlijke uitnodiging om na te denken over de zorg die we krijgen. We kennen het allemaal: je gaat naar de dokter en krijgt een hele reeks onderzoeken. Maar is dat altijd nodig? Schelto Kruijff denkt van niet. Hij pleit voor minder overbehandeling en -diagnostiek. Het is een onderwerp dat ons allemaal raakt, of je nu patiënt bent of zorgverlener. ### Waarom dit boek er toe doet Kruijff is geen buitenstaander die kritiek levert vanuit de zijlijn. Hij is een oncoloog die dagelijks met patiënten werkt. Dat maakt zijn perspectief krachtig. Hij ziet de voordelen van medische vooruitgang, maar ook de keerzijde. Denk aan onnodige operaties of scans die meer kwaad dan goed doen. Het boek nodigt uit tot een gesprek over wat goede zorg eigenlijk is. Een van de kernpunten is dat we soms te veel willen. Patiënten vragen om zekerheid, artsen willen niets missen. Maar die combinatie leidt tot een overdaad aan behandelingen. Kruijff houdt een spiegel voor aan zijn eigen beroepsgroep. Dat is moedig, want het vraagt om zelfreflectie.  ### Wat je kunt leren van dit boek Het is geen droge opsomming van feiten. Kruijff vertelt met passie en betrokkenheid. Je voelt dat hij oprecht wil dat de zorg beter wordt. Hier zijn een paar inzichten die ik eruit haalde: - **Minder is soms meer**: Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is afwachten de beste optie. - **Praat met je arts**: Durf vragen te stellen. Waarom is deze test nodig? Wat zijn de risico's? Een goed gesprek kan onnodige ingrepen voorkomen. - **Kijk naar de mens**: Geneeskunde draait niet alleen om cijfers en scans. Het gaat om de persoon achter de patiënt. Deze punten zijn niet alleen voor artsen, maar ook voor ons als lezers. Het boek helpt je om kritischer te kijken naar je eigen zorg. Het is een oproep om niet blind te vertrouwen op technologie, maar om de menselijke maat te bewaren. ### Een persoonlijke noot Ik vond het verfrissend om een arts te horen die zo openlijk twijfelt aan de status quo. Vaak denken we dat meer onderzoek altijd beter is, maar dat is niet waar. Kruijff laat zien dat we soms moeten stoppen en nadenken. Het boek is geen aanval op de geneeskunde, maar een liefdevolle correctie. Het is ook een herinnering dat we zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen. Door goed geïnformeerd te zijn, kunnen we betere keuzes maken. En dat is precies wat dit boek je geeft: inzichten om slimmer met je gezondheid om te gaan. Dus, als je nieuwsgierig bent naar de schaduwkanten van de moderne zorg, lees dan dit boek. Het is een aanrader voor iedereen die wel eens denkt: 'Moet dit nu echt?'