Kritische blik op overbehandeling in de zorg

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een confronterend en nodig boek: *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Het stelt fundamentele vragen over de moderne geneeskunde en daagt ons uit om kritisch te kijken naar wat we als 'goede zorg' beschouwen. ### Waarom dit boek er nu toe doet We leven in een tijd waarin medische technologie razendsnel vooruitgaat. Maar meer is niet altijd beter. Kruijff, een ervaren oncoloog, ziet dagelijks de keerzijde van overbehandeling en overdiagnostiek. Patiënten krijgen scans, operaties en medicijnen die soms meer kwaad dan goed doen. Het is een pijnlijke spiegel die hij zijn eigen beroepsgroep – en ons allemaal – voorhoudt. Het boek is geen aanval op artsen. Het is een uitnodiging om na te denken. Want stel je voor: je krijgt een diagnose van een kleine tumor. De kans dat die ooit klachten geeft, is klein. Toch word je geopereerd, bestraald of krijg je chemotherapie. De bijwerkingen kunnen je leven voorgoed veranderen. Was dat nodig? Kruijff pleit voor meer nuance en minder automatische behandelingen.  ### Wat je kunt leren van dit boek - **Kritisch denken over medische keuzes**: Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is afwachten beter. - **Inzicht in overdiagnostiek**: Te veel testen leiden tot vals alarm en onnodige ingrepen. - **De rol van de arts**: Kruijff moedigt dokters aan om eerlijker te zijn over onzekerheden. - **Patiënt empowerment**: Jij hebt het recht om vragen te stellen en tweede meningen te vragen. Het boek is geschreven in een toegankelijke stijl, zonder te veel jargon. Het voelt alsof een wijze vriend je meeneemt in zijn wereld. Geen zweverige alternatieve geneeskunde, maar harde feiten en persoonlijke verhalen. Een aanrader voor iedereen die wel eens in het ziekenhuis belandt – en wie is dat niet? ### Een citaat dat blijft hangen > "We moeten leren dat niet alles wat we kunnen meten ook gemeten hoeft te worden, en niet alles wat we kunnen behandelen ook behandeld moet worden." Dit soort uitspraken zet je aan het denken. Het is geen oproep om medische vooruitgang te negeren, maar om verstandiger om te gaan met de middelen die we hebben. Voor ouderen, die vaak meerdere specialisten zien, is dit boek extra relevant. Het helpt je om betere keuzes te maken voor je eigen gezondheid. ### Hoe pas je dit toe in de praktijk? Als je binnenkort een afspraak hebt met een specialist, neem dan deze vragen mee: - Wat gebeurt er als we niets doen? - Zijn er bijwerkingen en wegen die op tegen de voordelen? - Is deze test of behandeling echt nodig? Door deze vragen te stellen, word je een actieve partner in je eigen zorg. En dat is precies wat Kruijff beoogt. Het boek is een must-read voor zorgprofessionals, maar ook voor patiënten die grip willen krijgen op hun medische traject. ### Conclusie *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is een verfrissend eerlijk boek dat je aan het denken zet. Het is geen gemakkelijke boodschap, maar wel een noodzakelijke. Of je nu in de zorg werkt of zelf patiënt bent, dit boek geeft je handvatten om kritischer en bewuster met medische keuzes om te gaan. Een echte aanrader voor de boekenplank van elke senior die zijn gezondheid serieus neemt.