Kritische blik op overbehandeling in de zorg

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een onderwerp dat veel senioren en zorgprofessionals raakt: is de zorg eigenlijk wel zo gezond als we denken? Onze boekenredacteur Krista Kroon bespreekt het boek 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen gewone medische verhandeling, maar een confronterend werk dat de vinger legt op een gevoelige plek: overbehandeling en overdiagnostiek. ### Waarom dit boek er nu toe doet In een tijd waarin de zorgkosten in Nederland blijven stijgen en we steeds meer behandelingen krijgen aangeboden, is het goed om stil te staan bij de vraag: helpt al dat onderzoek en elke ingreep ons echt? Kruijff, een ervaren oncoloog, durft zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor te houden. Hij laat zien dat niet elke behandeling noodzakelijk is en dat sommige diagnoses meer kwaad dan goed doen. Denk bijvoorbeeld aan een oudere patiënt met vage klachten. Die krijgt al snel een hele reeks scans en tests, terwijl een rustige afwachtende houding soms beter is. Het boek pleit voor een meer mensgerichte benadering, waarbij de arts niet alleen naar de ziekte kijkt, maar ook naar de persoon erachter. ### Wat u als senior of mantelzorger kunt leren Dit boek is niet alleen voor artsen geschreven, maar ook voor u als lezer. Het helpt om kritische vragen te stellen bij medische adviezen. Stel, uw arts stelt een screening voor. Vraag dan: wat zijn de risico's? Wat gebeurt er als we niets doen? Kruijff moedigt aan om niet klakkeloos alles te accepteren, maar samen met de arts een weloverwogen keuze te maken. - **Wees niet bang om te vragen**: vraag naar de noodzaak van een onderzoek. - **Overweeg second opinions**: bij twijfel is het altijd goed een andere specialist te raadplegen. - **Denk aan kwaliteit van leven**: een behandeling kan medisch succesvol zijn, maar ten koste gaan van uw dagelijks leven. ### De impact op de ouderenzorg Voor senioren en hun naasten is dit boek extra relevant. Ouderen worden vaak geconfronteerd met meerdere specialisten en behandelingen. Kruijff waarschuwt voor de stapeling van zorg die soms meer belastend is dan de ziekte zelf. Zijn boodschap is helder: geneeskunde moet dienend zijn, niet overheersend. Het mooie is dat het boek geen zware medische kost is, maar toegankelijk geschreven. U hoeft geen arts te zijn om het te begrijpen. Het daagt u uit om na te denken over wat u écht belangrijk vindt in uw gezondheid. ### Een gesprek dat verder gaat Na het lezen van 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk' blijf je ermee zitten. Het roept vragen op over hoe we zorg organiseren en of we niet te veel in technologie geloven. Vooral voor senioren die zelf regie willen houden over hun gezondheid, is dit een aanrader. Het is een boek dat je aan het denken zet en dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin zorg steeds complexer wordt.