Kritische blik op de zorg: boekrecensie Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze redacteur een boek dat je aan het denken zet. Het gaat over 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van Schelto Kruijff. Deze oncoloog is niet bang om zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor te houden. Hij spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. En dat is een onderwerp dat ons allemaal raakt, of je nu patiënt bent of zorgprofessional. ### Waarom dit boek er toe doet We vertrouwen vaak blind op de medische wereld. We denken: hoe meer onderzoeken, hoe beter. Maar is dat wel zo? Kruijff laat zien dat meer niet altijd beter betekent. Soms doen we te veel, met alle gevolgen van dien. Denk aan onnodige stress, bijwerkingen en hoge kosten. Dit boek daagt je uit om kritisch na te denken over de zorg die we krijgen en geven. Het is een verfrissende wind die door de gangen van het ziekenhuis waait. Kruijff combineert zijn ervaringen als oncoloog met wetenschappelijke inzichten. Hij maakt het persoonlijk en toegankelijk. Geen droge kost, maar verhalen die je bijblijven. ### Overbehandeling: een sluipend probleem Een van de kernpunten in het boek is overbehandeling. Dit gebeurt wanneer patiënten behandelingen krijgen die niet nodig zijn. Bijvoorbeeld een operatie voor een tumor die nooit klachten zou geven. Of een scan die meer kwaad dan goed doet. Kruijff legt uit waarom artsen hier soms in meegaan: angst voor missers, protocollen, of simpelweg de wens om iets te doen. - Onnodige scans leiden tot vals alarm en extra onderzoeken. - Overdiagnostiek kan leiden tot behandelingen die niet nodig zijn. - Patiënten krijgen vaak niet alle informatie om een goede keuze te maken. Het boek roept op tot meer transparantie. Artsen moeten durven zeggen: 'We weten het niet zeker' of 'Soms is niets doen beter.' Dat vraagt moed, maar het is essentieel voor betere zorg. ### Een spiegel voor de zorg Kruijff houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Dat is niet altijd makkelijk. Hij bespreekt hoe artsen soms gevangen zitten in systemen. Denk aan targets, productiecijfers en financiële prikkels. Dit kan leiden tot zorg die meer gericht is op cijfers dan op de mens. > 'We moeten stoppen met het behandelen van getallen en weer naar de patiënt kijken.' Dit citaat vat de boodschap van het boek mooi samen. Het gaat niet om het afwijzen van medische vooruitgang, maar om een bewustere omgang ermee. Minder is soms meer, zeker in de zorg. ### Wat kun jij er mee? Of je nu werkt in de zorg of zelf patiënt bent, dit boek geeft je handvatten. Het leert je vragen te stellen. Vraag je arts: 'Is deze test echt nodig?' of 'Wat zijn de risico's van deze behandeling?' Je hebt recht op duidelijke uitleg, zonder jargon. Daarnaast is het een aanrader voor beleidsmakers en managers. Het boek laat zien hoe we de zorg menselijker kunnen maken. Niet door meer geld uit te geven, maar door slimmer en bescheidener te worden. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de zorg. Het is eerlijk, confronterend en hoopvol tegelijk. Kruijff laat zien dat verandering mogelijk is, als we durven kijken naar wat echt belangrijk is. De zorg is niet stuk, maar kan beter. En dat begint bij kritische vragen stellen. Dus pak dit boek, lees het met een open blik en laat het je inspireren. Het is een gesprek dat we allemaal moeten voeren, of we nu aan de kant van de patiënt of de arts staan.