Keuzevrijheid patiënt in gevaar bij afschaffen niet-gecontracteerde zorg

Margriet Bos · 2026-06-12

De discussie over het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg laait opnieuw op. Uit een recente poll van Zorgvisie blijkt dat een meerderheid van de lezers hier faliekant tegen is. Ze vrezen dat de keuzevrijheid van de patiënt ernstig in het gedrang komt. Verzekeraars zouden dan te veel macht krijgen, en dat voelt voor velen als een stap terug. ### Waarom is keuzevrijheid zo belangrijk? Stel je voor: je hebt een vaste huisarts of specialist die je al jaren kent en vertrouwt. Diegene staat niet in het contract van jouw zorgverzekeraar. Wat nu? Als niet-gecontracteerde zorg wordt afgeschaft, kun je niet meer naar die zorgverlener gaan zonder flink bij te betalen. Dat is niet alleen vervelend, maar ook onrechtvaardig. Vooral voor ouderen en mensen met chronische aandoeningen kan dit grote gevolgen hebben. - Je verliest de regie over je eigen zorg. - De relatie met je zorgverlener wordt verbroken. - Je bent overgeleverd aan de keuzes van de verzekeraar. ### Wat vinden de lezers? De poll van Zorgvisie spreekt boekdelen. De stelling was: 'Afschaffen niet-gecontracteerde zorg geeft verzekeraars eindelijk armslag'. Een meerderheid van de respondenten was het hier niet mee eens. Ze zien het niet als een kans voor verzekeraars, maar als een bedreiging voor de patiënt. De angst is dat zorgverzekeraars alleen nog maar contracten sluiten met de goedkoopste aanbieders, en niet met de beste. > "De patiënt wordt de dupe van een systeem dat alleen naar de kosten kijkt, niet naar de kwaliteit." - Dit gevoel leefde breed onder de lezers. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor senioren is dit extra relevant. Zij hebben vaak een vaste zorgrelatie met een huisarts of specialist die hen door dik en dun steunt. Als die zorgverlener niet gecontracteerd is, kan dat betekenen dat ze moeten overstappen naar een onbekende. Dat is niet alleen ongemakkelijk, maar ook riskant voor hun gezondheid. Denk aan een oudere met diabetes die al jaren bij dezelfde internist loopt. Die internist kent haar medische geschiedenis door en door. Een nieuwe arts moet alles opnieuw uitzoeken. ### Hoe zit het met de kosten? Zonder niet-gecontracteerde zorg kunnen verzekeraars de prijzen dicteren. Dat klinkt goed voor de portemonnee, maar de praktijk is weerbarstig. Goedkope zorg is niet altijd goede zorg. En als je als patiënt geen keus hebt, betaal je misschien wel met je gezondheid. De kostenbesparing voor de verzekeraar kan oplopen tot honderden euro's per jaar, maar die winst gaat ten koste van jouw vrijheid. ### Wat kun je zelf doen? Blijf kritisch. Kijk bij het afsluiten van je zorgverzekering of jouw favoriete zorgverleners gecontracteerd zijn. Zo niet, overweeg dan een polis die niet-gecontracteerde zorg vergoedt. Veel verzekeraars bieden dit nog aan, al wordt het steeds beperkter. Praat erover met je zorgverlener en maak je stem hoorbaar bij politici en belangenorganisaties. ### De toekomst van zorg De discussie is nog niet beslecht. De overheid en verzekeraars blijven zoeken naar manieren om de zorg betaalbaar te houden. Maar de stem van de patiënt mag niet verloren gaan. Keuzevrijheid is geen luxe, het is een recht. Zeker voor ouderen die afhankelijk zijn van goede, vertrouwde zorg. Laten we hopen dat de politiek luistert naar de signalen uit de praktijk.